نوشته‌ها

سراب و مواجهه با آن در تیراندازی بنچ رست

پدیده ی سراب و سر و کله زدن با اثرات آن، یکی از دشوارترین و طاقت فرساترین شرایطی است که یک تیرانداز ممکن است در طی یک مسابقه یا تمرین و آزمایش تجهیزات با آن مواجه شود. هر فرد به شکل خاصی سراب را می بیند، از طرفی شرایط یک مسابقه برای هر تیرانداز متفاوت بوده و هر میدان تیراندازی نیز شرایط خاص خود را ایجاب می نماید. سراب ممکن است در تمام طول یک مسابقه وجود داشته باشد و یا اینکه همانند مبحث بادخوانی، شرایط آن در هر لحظه متغیر باشد.

در مواجهه با سراب، همه چیز به کسب تجربه و طرح راهکارهای منطقی بر اساس تجارب و تجهیزات مورد استفاده، برای غلبه بر این پدیده بر می گردد. و هیچ راهکار ساده و آسانی وجود ندارد. در خصوص تجهیزات، به عنوان یکی از مهم ترین فاکتورها، می توان گفت تأثیر متقابلی که هر سلاح و دوربین روی آن، در هر شرایط خاص محیطی و جوی برهم دارند، می تواند خاص خود باشد! دوربین های مورد استفاده در بنچ رست، معمولا بزرگنمایی بالایی دارند { معمولا بزرگنمایی ۳۶ برابر یا بالاتر} که این موضوع هم مزایا و هم معایب خاص خود { در مواجهه با پدیده ی سراب} را دارند. داشتن راهکار مناسب برای مواجهه احتمالی با سراب در طول یک مسابقه، از مواردی است که یک تیرانداز می بایست برای کسب موفقیت های آتی، در نظر داشته باشد.

خوشبختانه در هر دو رشته ی تفنگ ریم فایر و بادی، تعداد زیادی هدف سایتر {قلق} برای استفاده در طی ۲۰ دقیقه، توسط تیرانداز قرار دارد که در مواقعی مانند سراب، برای بررسی نقاط اصابت (POI) کمک کننده می باشند. مشکل اصلی ما محدودیت زمانی ۲۰ دقیقه برای رقابت می باشد که عملاً جایی برای انتظار شرایط مساعد را برای تیرانداز نمی گذارد.

سراب در بدترین حالت خود می تواند به نحوی همانند جریان سریع آب در داخل دوربین به نظر آید و حتی حلقه های امتیازی هم قابل دیدن نبوده و تنها حفره ی نقاط اصابت گلوله دیده شوند!

سراب و تیراندازی بنچ رست 

در مواجهه با سراب و جبران انحراف ناشی از آن نیز، همانند بحث بادخوانی، می بایست روش Aiming off یا همان پیشگیری را بجای کلیک دادن به طبلک سمت (windage) دوربین را مد نظر قرار دهیم. 

 

  1. چرا که در بنچ رست با مسافت های نسبتاً کوتاه سر و کار داریم { بنچ رست ریم فایر و بادی و فواصل ۵۰ و ۲۵ متر}.
  2. رقابت های بنچ رست ریم فایر و بادی، دارای محدودیت زمانی ۲۰ دقیقه می باشند و بنابراین فاکتور “زمان” از پایه های اساسی در بنچ رست محسوب می گردد.
  3. و دلیل دیگر اینکه، شرایط {میدان و محیط} در هر لحظه می تواند تغییر کند.

تجارب و یادداشت برداری های دقیق از تیراندازی در سراب، تیرانداز را قادر خواهد ساخت تا با استفاده از آنها و بر اساس تئوری های مطرح شده در این مقاله، که به صورت اختصاصی برای بنچ رست ریم فایر و بادی تدوین شده است، پیشگیری لازم برای جبران انحراف حاصل از سراب را تعیین و اعمال کند.  

قاعدتا می توان برای جبران انحراف، از کلیک دادن به طبلک دوربین استفاده کرد. اما تجربه نشان داده است که اینکار پیش از آنکه کمک کننده باشد، می تواند موجب سردرگمی تیرانداز گردد.

در بادخوانی و اعمال پیشگیری لازم برای آن، مؤلفه ی هر باد در راستای ساعت ۳ و ۹ در نظر گرفته می شود {به مقالات بادخوانی رجوع شود}، برای سراب هم می توان همین را گفت. با تقسیم فواصل سیستم ساعت به بازه های زمانی کوچک تر مانند ۱۲:۳۰ ، ۱:۳۰ ، ۲:۳۰ و … می توان پیشگیری دقیق تری انجام داد. { برای اطلاعات بیشتر مقاله یپیشگیری در باد را مطالعه نمایید}

البته قابل تکرار است که : صحبت در این رابطه، معمولاً خیلی ساده تر از انجام آنها می باشد! چرا که تشخیص هر تغییر کوچکی در جهت وزش باد، بخصوص تغییرات مرتبط با سراب، اکثراً دشوار می باشد. البته پدیدار شدن امواج و خطوط ثانویه ی گرما در سراب، که به شکل دور شونده در راستای خط عمود حرکت می کنند، نشانه ای آشکار از وقوع تغییر در جهت باد برای تیرانداز می باشد.

مواجهه با سراب

غلبه بر سراب، به دلایل ذکر شده در زیر چه به لحاظ علمی و چه به لحاظ شرایط فیزیکی تیراندازان، کاری دشوار می باشد.

۱- تیراندازان بنچ رست از بادنماها به عنوان شاخص نشان دهنده ی سرعت و جهت باد استفاده می کنند. در واقع برای تشخیص اتفاقاتی که بین تیرانداز و هدف رخ می دهد، متکی بر بادنماها هستند. استفاده از بادنماها چیزی است که بسیاری از ما تیراندازان بنچ رست، با آن تمرین و آموزش دیده ایم و به نحوی می توان گفت، با آن خو گرفته ایم. بنابراین کار بدون بادنما، دشوار خواهد بود.

۲- دیدن سراب به قدرت بینایی فرد بستگی دارد و همیشه هم دیدن آن ساده نیست. سراب اغلب به عنوان “بادی که نمی توانید آن را ببینید”، توصیف می گردد. برای دیدن سراب به دنبال امواجی هستیم که موجب تغییر یا انحراف تصویر هدف در لنز دوربین مان می شود. در صورت دیدن چنین چیزی در یک دوربین با بزرگنمایی بالا، تیرانداز قادر خواهد بود تا سرعت و جهت باد را بر اساس آن تخمین بزند.

۳- شاخص هایی که بادنماها در شرایط سراب در اختیارمان قرار می دهند، همچنان مهم خواهند بود. اما برقراری ارتباط بین داده های بادنماها و سراب ممکن است دشوار باشد. در اینجا سؤال این است که کدام یک از این دو ، تأثیر بیشتری خواهند داشت؟

۴- در نظر داشته باشید که سردرگمی و ناتوانی در مواجهه با سراب، می تواند تأثیر منفی بر روی عملکردتان داشته باشد. پس سعی کنید به درکی اصولی از سراب برسید و از آن برای دستیابی به دقت بیشتر استفاده کنید. البته  مواجهه ی درست با سراب، به شرایط فیزیکی خود تیرانداز هم بستگی خواهد داشت!

علل ایجاد سراب

در بحث سراب، مسئله ی مهم و اصلی  برای برخی ممکن تنها روش غلبه بر آن باشد و نه علل ایجاد آن. البته می توان با جزییات تمام و بر اساس ریاضیات و قوانین فیزیکی به توضیح علل ایجاد سراب و فشار هوای گرم و سرد و شکست پرتوهای نور با عبور از هوای گرم و رقیق و ورود به هوای سرد و با چگالی بالا، بپردازیم. اما تنها نکاتی که در این رابطه، دانستن آنها مهم است، مواردی است که در ادامه می آیند :

– چنانچه زمین و هوای اطراف آن، گرم تر از لایه های بالاتر هوا باشند، پرتوهای نور شکسته و به بیان بهتر به سمت بالا منعکس گشته و موجب جابجایی تصویری می شود که توسط تیرانداز در دوربین دیده می شود.

-چنانچه زمین و هوای اطراف آن، سردتر از لایه های بالاتر هوا باشند، پرتوهای نور شکسته و بیان بهتر به سمت پایین منعکس گشته و موجب جابجایی تصویری می شود که توسط تیرانداز مشاهده می شود.

بنابراین می توان گفت در مواجهه با پدیده ی سراب، در واقع با مفهوم کلمه سراب سر و کار نداریم. آنچه با آن سر و کار داریم، امواج گرما و انعکاس پرتوهای نوری است که در جریان عبور از لایه های هوا با چگالی و سرعت های متفاوت شکسته می شوند. امواج گرما با چشم غیر مسلح و صد البته در یک دوربین با بزرگنمایی بالا، قابل رؤیت هستند. بنابراین شرایط سراب، الزماً شرایطی نامساعد محسوب نمی شود، چرا که می تواند اطلاعاتی بسیار قابل اعتماد از تغییر در شرایط باد را در اختیار تیرانداز قرار دهد.

یک دوربین با بزرگنمایی بالا، قطعاً می تواند حرکات این امواج را نشان دهد. هر وقت در مورد اطلاعات حاصل از بادنماها دچار شک و تردید شدید، بر اساس سراب شلیک کنید! تصویر بالا نشان دهنده ی سرابی می باشد که موجب جابجایی تصویر مشاهده شده توسط تیرانداز، بالاتر از مکانی که واقعاً هست، می گردد. در این مورد، جبران انحراف حاصل، به صورت پیشگیری به پایین خواهد بود.

 

دسته بندی سراب

در اینجا به تقسیم بندی شدت سراب به سه دسته اصلی و جهت سراب به چهار کلاس می پردازیم. اصولی که ذکر خواهند شد، برگرفته از مقاله ای عالی از وبسایت www. southtexas.org مرکز آموزش تیراندازی South Texas Marksmanship Training Center می باشند. مطالب مذکور در این مقاله، مخصوص تیراندازی بنچ رست تفنگ ریم فایر و بادی نگارش شده است. چنانچه در این مطلب، عبارات و جملات بحث اصلی تغییر داده شده یا به صورتی دیگر جهت انتقال بهتر مفهوم اصلی، بیان شده است، عذرخواهی می کنم. اما اصول اصلی مطالب و گفتگو به خوبی و به صورت کاملاً منطقی بیان شده است.

بیایید سراب را بر اساس شدت آن، به سه دسته ی اصلی تقسیم کنیم. همانطور که در دیاگرام زیر می بینید، هر یک از این سه دسته، به لحاظ نحوه ی دیده شدن امواج گرما، ظاهر خاص خود را در دوربین دارند ( این نکته را نیز در نظر داشته باشید که تیراندازان بنچ رست، تمایل به استفاده از دوربین هایی با بزرگنمایی بالا دارند).

انواع سراب ( بر حسب شدت)

سراب خفیف : اغلب در روزهای خنک و شاید کمی ابری که میزان کمتری از نور خورشید وجود دارد، پدیدار می گردد. در این حالت، نور خورشید به اندازه ی کافی زمین را گرم نمی کند و سرابی که در دوربین مشاهده می شود، مجموعه ای از خطوط بسیار نازک و محو می باشند. بنابراین اعواج ایجاد شده در تصویر هدف نیز کمتر خواهد بود ( حداقل اعواج تصویر). این نوع سراب، برای تشخیص تغییرات بسیار اندک در وضعیت باد که نیازمند اعمال تنظیمات جزیی برای جبران انحراف افقی هستند، بسیار کمک کننده می باشد.

میزان انحراف حاصل و جبران آن برای این نوع سراب، عملاً قابل چشم پوشی است.

سراب ملایم : این نوع سراب در روزهایی با شرایط جوی مساعد، با دمای بین ۲۱ تا ۲۴ درجه ی سلسیوس و رطوبت ۴۵ تا ۵۵ درصد پدیدار می شود. سراب در این حالت، به آسانی در دوربین و به صورت امواجی با خطوط کاملاً واضح دیده می شود. اعواج تصویر هدف در این نوع سراب، شروع به پدیدار شدن می کند. هر تغییر محسوس در سرعت باد، نیازمند اعمال اصلاحات برای سراب نیز خواهد بود. این نوع سراب برای تشخیص تغییرات در وضعیت باد و تعیین و اعمال پیشگیری لازم برای جبران انحراف افقی، بسیار کمک کننده می باشد.

سراب سنگین: این نوع سراب در روزهای گرم که دمای هوا به بالای ۲۵ درجه سلسیوس می رسد، دیده می شود. ( با رطوبت بالای ۶۰ درصد). امواج گرمایی مشاهد شده در دوربین به صورت قابل توجهی ضخیم تر و صیال تر به نظر می رسند. اعواج حاصل در تصویر هدف می تواند بسیار زیاد بوده و بسته به سرعت باد، نیازمند اعمال اصلاحاتی به اندازه ی حدوداً ۶ تا ۲۱٫۸ میلیمتر در ۵۰ متر، برای جبران انحراف حاصل باشد. هر تغییر در سرعت باد، نیازمند اعمال اصلاحات متناسب با تغییر رخ داده، توسط تیرانداز خواهد بود.

 

کلاس های متفاوت سراب برای شدت های مختلف

علاوه بر سه دسته ی ذکر شده در بالا برای طبقه بندی انوع سراب (بر حسب شدت)، چهار کلاس متمایز از سراب در هر کدام از این سه دسته ( سراب خفیف، ملایم و سنگین) نیز وجود دارند. بنابراین حداقل ۲۵ وضعیت برای سراب خواهیم داشت که تیرانداز می تواند برای تشخیص تغییرات باد بکار ببرد.

وزش باد، امواج گرمای حاصل از سراب را به صورت عمودی، مورب یا به صورت جانبی (افقی) در اطراف هدف حرکت می دهد. میزان انحراف ( زاویه) خطوط این امواج از راستای عمود، بستگی به سرعت باد ناهمسو Cross wind (صفر تا دوازه مایل بر ساعت) خواهد داشت ( مؤلفه ی افقی باد در راستای ساعت ۳ یا ۹ ).

بر اساس کلاس بندی انجام شده برای سراب، در اینجا می توان سرعت باد را از صفر تا ۱۲ مایل بر ساعت تعیین کرد. همانند تیراندازی در باد شدید، در مورد سراب نیز با افزایش سرعت باد، جبران انحراف حاصل دشوارتر می گردد.

سراب عمودی Boiling Mirage

در این کلاس از سراب، حرکت عمودی خطوط امواج گرما، با وضعیت بادی کالم و یا باد ساعت ۶ یا ۱۲ داریم. این کلاس از سراب نیازمند پیشگیری تیرانداز به سمت پایین، برای اصابت ۱۰X خواهد بود. تیرانداز برای تعیین میزان پیشگیری مورد نیاز، می بایست دسته بندی سراب بر اساس شدت آن (سراب خفیف، ملایم و سنگین) را نیز تعیین کند. در سراب عمودی، امواج گرمای برخاسته ممکن است دچار نوساناتی به چپ یا راست شوند که این امر می تواند نشان دهنده ی لزوم اعمال اصلاحات در راستای افقی (علاوه بر راستای عمودی) باشد. کلید اصلی این موضوع، کسب تجربه است! میزان پیشگیری به چپ یا راست، در صورت وقوع این نوسانات در این کلاس از سراب می تواند سه تا پنج میلی متر باشد.

 

سراب آهسته Slow Mirage

این نوع سراب، دومین کلاس سراب است و زمانی پدیدار می شود که جریانی خفیف از هوا، با سرعت ۱-۳ mph از جهت ساعت ۳ یا ۹ بوزد. خطوط امواج گرما، با کلی زاویه از خط عمود در اطراف هدف دیده می شوند که از جهت ساعت ۷ به ۱ و یا ۵ به ۱۱ حرکت می کنند.

جابجایی این هدف در این کلاس از سراب، نیازمند جبران در هر دو راستای افقی و عمودی خواهد بود. برای جبران انحراف عمودی، همانند سراب عمودی (Boiling)، مرکز رتیکل قدری پایین تر نگه داشته می شود. جبران انحراف افقی نیز نیازمند نگه داشتن مرکز رتیکل « به سمت وزش باد » ، علاوه بر پیشگیری لازم برای دریفت باد خواهد بود.

از آنجاییکه خطوط امواج گرما در سراب، آهسته از ساعت ۷ به ۱ و یا ۵ به ۱۱ حرکت می کنند، زاویه ای به اندازه ی ۳۰ درجه، با راستای عمودی تشکیل می دهند. با توجه به این موضوع، مقادیر این انحرافات (عمودی، افقی و انحراف کلی مشاهده شده) را می توان بر اساس مثلثات، به صورت زیر محاسبه کرد :

P = انحراف کلی مشاهده شده

V = انحراف عمودی

H = انحراف افقی

پس داریم :

V = D Cos (30°) = ۰٫۸۷ * D = 12.7mm at 50m

و

H = D Sin (30°) = ۰٫۵۰ * D = 7.3mm at 50m

البته می بایست اعداد بالا را به عنوان تخمینی منطقی برای تفنگ ریم فایر و بادی قلمداد کرد و نه مقادیری مطلق! { توضیح متجرم : محاسبات و اعداد بالا ، با توجه به جدول MOA همین مقاله، مربوط به سراب ملایم آهسته می باشند}.

 

سراب متوسط ( Medium Mirage )

دومین کلاس از بین انواع سراب، سراب متوسط می باشد. این نوع سراب زمانی پدیدار می شود که سرعت باد به صورت نسیمی ملایم، به ۴-۷mps در راستای ساعت ۳ یا ۹ برسد. در این حالت زاویه ی خطوط امواج گرما با راستای عمود افزایش پیدا کرده و جهت حرکت آنها از ساعت ۸ به ۲ یا ۴ به ۱۰ خواهد بود. سراب متوسط نیز نیازمند جبران انحراف در هر دو راستای عمودی و افقی و البته مقادیری متفاوت از سراب آهسته خواهد بود. به دلیل افزایش زاویه ی خطوط امواج گرما، از ۳۰ درجه به ۶۰ درجه، خواهیم داشت :

V = D Cos (60°) = ۰٫۵۰ * D = 7.3mm at 50m

و

H = D Sin (60°) = ۰٫۸۷ * D = 12.7mm at 50m

در اینجا نیز می بایست اعداد بالا را به عنوان تخمینی منطقی برای تفنگ ریم فایر و بادی قلمداد کرد. ( برای درک بهتر، رجوع شود به مبحث استفاده از بادنماها، قسمت ارزش های باد)

با رجوع به کلاس ۵۰ متر ریم فایر و در نظر گرفتن ۲۱٫۸ میلیمتر انحراف کلی حاصل از سراب سنگین ، می توان گفت، میزان انحراف عمودی ناشی از سراب سنگین-متوسط می تواند تا ۰٫۷۵ MOA معادل ۱۰٫۹mm و انحراف افقی تا ۱٫۳۱ MOA معادل۱۹٫۱mm باشد. بنابراین پیشگیری به سمت پایین بوده و مقدار مورد نیاز برای جبران انحراف افقی، به میزان پیشگیری لازم جهت جبران دریفت باد، افزوده می شود.

{توضیح مترجم : در مقاله ی اصلی به این صورت بیان شده، تجربه نشان داده است که میزان انحراف کلی حاصل از سراب سنگین، حدود ۱۵ MOA می باشد، پیشگیری عمودی لازم برای سراب سنگین – آهسته ۱٫۳۱ MOA و به عبارتی ۱٫۲۵ MOA می باشد. میزان پیشگیری افقی لازم نیز ۰٫۷۵ MOA – ¾ می باشد. این اعداد برای سراب سنگین- متوسط به صورت پیشگیری عمودی ۰٫۷۵ MOA و پیشگیری افقی ۱٫۲۵ MOA خواهد بود}

 

 

سراب سریع Fast Mirage

چهارمین کلاس سراب، سراب سریع است و زمانی دیده می شود که سرعت باد به ۸-۱۲mph در راستای ساعت ۳ یا ۹ برسد. خطوط امواج گرما تنها به صورت افقی در اطراف هدف حرکت می کنند و جابجایی تصویر حاصل نیز فقط در راستای افقی خواهد بود.بنابراین سراب سریع، تنها نیازمند جبران انحراف در راستای افقی می باشد. سرعت باد بالاتر از ۱۲ مایل بر ساعت، به صورت امواج کشیده و نازک دیده می شوند که شروع به پدیدار شدن در بین خطوط امواج اصلی سراب می کنند.

 

 


تأثیر سراب در ۵۰ متر ریم فایر

یک سراب سنگین را در طول یک مسابقه در نظر بگیرید. در ابتدا باد با سرعت ۱-۳mph (سراب سنگین-آهسته) شروع به وزیدن می کند و به ۴-۷mph (سراب سنگین-متوسط) می رسد. میزان اصلاحات لازم برای جبران انحراف عمودی حاصل از سراب سنگین-آهسته، معادل ۱٫۲۵ MOA برابر با ۱۸٫۲ mm و برای جبران انحراف افقی ۰٫۷۵ MOA برابر ۱۰٫۹ mm خواهد بود. با افزایش سرعت باد در طول مسابقه، تصویر سراب از سراب سنگین-آهسته به سنگین-متوسط در می آید که در این صورت برای جبران انحراف افقی سراب سنگین-متوسط می بایست ۰٫۵ MOA معادل ۷٫۳ mm به میزان پیشگیری افقی که برای سراب سنگین-آهسته انجام داده بودیم، اضافه کنیم تا به میزان مجموع ۱٫۲۵ MOA برسد. برای تعیین پیشگیری عمودی نیز به همین شکل عمل می کنیم.

تصویر حاصل که نشان دهنده ی (سراب سنگین- متوسط) تنها ۰٫۷۵ MOA ، انحراف عمودی می باشد. پس مرکز رتیکل را به اندازه ی ۰٫۵ MOA بالاتر از حالت قبل نگه می داریم. همانطور که می بینید، تبحر در این امر نیازمند تمرینات ذهنی توسط تیرانداز نیز می باشد.

 

تأثیر سراب در ۲۵ متر تفنگ بادی

اثر یک سراب سنگین را در طول یک مسابقه در نظر بگیرید. در ابتدا باد با سرعت ۱-۳ mph (سراب سینگین-آهسته) شروع به وزیدن می کند و به ۴-۷mph (سراب سنگین-متوسط) می رسد. در سراب آهسته، میزان پیشگیری لازم برای جبران انحراف عمودی ۱٫۲۵ MOA معادل ۹٫۱ mm و برای جبران انحراف افقی ۰٫۷۵ MOA معادل ۵٫۵ mm خواهد بود. با توجه به افزایش سرعت باد در طول مسابقه، سراب سنگین-آهسته به سراب سنگین-متوسط تبدیل می شود. در این صورت برای جبران انحراف افقی سراب متوسط-سنگین می بایست ۰٫۵ MOA معادل ۳٫۶ mm به میزان پیشگیری افقی سراب سنگین-آهسته اضافه کنیم تا مجموع ۱٫۲۵ MOA حاصل شود.

درخصوص تعیین پیشگیری عمودی هم به همین شکل عمل می کنیم. در واقع در سراب سنگین-آهسته، مرکز رتیکل ۱٫۲۵ MOA معادل ۹٫۱ mm ، پایین تر نگاه داشته می شود. اما با افزایش سرعت باد به ۴-۷mph ، تصویر حاصل نشان دهنده ی تنها ۰٫۷۵ MOA معادل ۵٫۵ mm انحراف عمودی می باشد. بنابراین رتیکل را به اندازه ی ۰٫۵ MOA معادل ۳٫۶ mm بالاتر از حالت قبل می آوریم.

همانند اطلاعات قبلی، این اعداد نیز “تخمین های منطقی” هستند که البته می توانند پایه و اساس خوبی برای شروع جمع آوری اطلاعات دقیق تر باشند. این نکته را نیز مد نظر داشته باشید که اکثر تحقیقات در خصوص سراب، توسط سلاح های سنترفایر و در فواصل دور انجام شده اند.

 

 

فاکتورهای اصلاح

جدول زیر نشان دهنده ی فاکتورهای اصلاح برای جبران انحراف تصویر حاصل از سراب بر حسب MOA می باشد که می تواند برای هر تیراندازی کمک کننده باشد. البته در نظر داشته باشید که “شدت” سراب رؤیت شده می تواند بسته به بینایی فرد، متفاوت باشد. بنابراین پیشگیری انجام شده نیز متفاوت خواهد بود. این جدول برگرفته از مقاله ای است که پیش تر مطرح کردیم و حاصل اطلاعات جمع آوری شده از تیراندازان باتجربه می باشد. تمام اعداد مذکور نیز “تضمین هایی” نسبتاً دقیق هستند که می بایست بسته به جغرافیای محل تیراندازی و بینایی تیرانداز تعدیل گردند.

در انتها به خاطر داشته باشید :

سه دسته ی سراب = مرتبط با چگالی امواج گرما = تعیین دسته ی سراب متوسط مشاهده ی چگالی خطوط سراب (نازک، معمولی، ضخیم)

چهار کلاس سراب : مرتبط با سرعت زاویه ی سراب = تعیین کلاس سراب متوسط مشاهده ی جهت و زاویه ی حرکت خطوط سراب

 


تمرین هایی برای مواجهه با سراب

تمرین ۱

ایجاد سراب مصنوعی

این کار می توان با تعبیه ی یک منبع حرارت در زیر هدف که هوای گرم حاصل از آن با ارتفاع گرفتن، خنک تر می شود، انجام داد. یک راه ساده برای انجام اینکار ( البته اگر شرایط و قوانین میدان تیراندازی اجازه دهد) استفاده از یک صفحه ی فلزی بر روی یک شمع کوچک می باشد.

تمرین ۲

تخمین میزان پیشگیری

با استفاده از چارت MOA ، به تخمین میزان پیشگیری لازم برای جبران انحراف ناشی از کلاس های مختلف سراب،  برای ۲۵ متر تفنگ بادی بپردازید.

تمرین ۳

یادداشت برداری شخصی برای دسته بندی سراب

در طول تمرینات تیراندازی ، مشاهدات خود را از الگوهای سراب در یک دفترچه ثبت کنید. کلاس های سراب را می توانید با رسم خطوط مواج و دسته بندی آن را نیز با حروف H ، I ، L ( مخفف های L:Light, I:Intermediate , H:Heavy) نشان دهید.

 

ابزار کمکی برای کاهش تأثیر سراب

شیلد سراب Mirage Shield

این شیلد یا صفحه در واقع نواری است که در طول لوله و بر روی آن قرار می گیرد و معمولاً شکلی مقعر دارد که موجب انعکاس امواج حرارت برخاسته از لوله می گردد و بنابراین مانع از تداخل این امواج با تصویر رؤیت شده در دوربین می گردد.

بوسترهای اپتیکال Optical Booster

این ابزار از پلیمر های خاصی ساخته می شوند که طبق گفته ی سازنده، اول موجب کاهش تأثیر سراب در جابجایی تصویر هدف می گردد، دوم اینکه به تیرانداز امکان دیدن بهتر امواج گرمای حاصل از سراب را می دهد. ( تا برای تخمین بهتر و دقیق تر سرعت و جهت باد استفاده شود). سوم اینکه در طی سراب ، تفاوت چگالی لایه های هوا را بهتر نشان دهد. همچنین بوسترهای اپتیکال میزان زوم را نیز به صورت قابل توجهی افزایش می دهند.

لنز شید Scope Lens Shade

کار اصلی این ابزار، محافظت در برابر انعاس شدید نور خورشید می باشد (همان سان شید Sun Shade سر دهانه لنز شی دوربین ها). اما می توان به صورت سفارشی و یا با اتصال چند لنز شید به یکدیگر ، طول خاصی از آن را ایجاد کرد تا به شکلی دیگر کار شیلدهای میراژ را انجام دهد.


نویسنده : کارل بوسول 

ترجمه : دکتر امین کر 

ویرایش : صادق قرنجیکی 

بادنمای گوی دار

ویژگیهای بادنمای بنچ رست

این مقاله ترجمه ای از نوشتار آقای Rich Graham از تیراندازان موفق بنچ رست سنترفایر می باشد. در مقالات قبلی مرتبط با بادنما و استفاده از این ابزار مهم تیراندازی بنچ رست، به خصوصیات کلی بادنما، مهارت های استفاده از بادنما و همینطور تجربیات بادخوانی در تفنگ بادی و ریم فایر پرداختیم. در این مقاله نیز به خصوصیات یک بادنمای مناسب برای بنچ رست، اجزای مختلف آن، چیدمان و نحوه ی بکارگیری بادنما پرداخته شده است. آشنایی با دیدگاه های مختلف از یک موضوع می تواند به ما در رسیدن به یک تکنیک و استراتژی شخصی برای انتخاب بادنما و تکنیک بادخوانی کمک کننده باشد. آقای ریک گراهام سعی کرده تا ویژگیهای بادنما را از نظر تجربیات خود بیان کند. 

درباره نویسنده Rich Graham

من در طول ۱۵ سال گذشته، در حال طراحی، ساخت و عرضه ی بادنماهای بنچ رست (Graham Wind Flags) بوده ام، بر اساس تجاربی که در این مدت کسب کرده ام، نظرات قابل استنادی در خصوص ویژگیهای یک بادنمای خوب ارائه نموده ام. با این حال بهتر است بگویم که خود را در هیچ زمینه ای، متخصص نمی دانم. در بنچ رست برای انجام هر کاری ، راه های مختلفی وجود دارد و مطالب ارایه شده در این مقاله، تنها نقطه نظرات شخصی و نکاتی است که در گذشته برای من کارآمد بوده اند.

نکته ای که تیراندازن تازه کار بنچ رست به سرعت به آن پی می برند، این است که میزان جابجایی گلوله توسط باد، بسیار بیشتر از آن است که تصور می کرده اند. ماهیت و بنیان بنچ رست، تلاش برای کنترل تأثیر باد بر گلوله می باشد که توسط خواندن اطلاعات فراهم شده توسط بادنماها و جبران انحراف حاصل با اعمال اصلاحات لازم در نقطه ی نشانه روی (Aiming Point) ، انجام می گردد تا تمام گلوله ها در یک حفره جای گیرند!

ویژگی هایی که یک بادنما باید داشته باشد

مهم ترین ویژگی بادنمای بنچ رست، طراحی آن از حیث قابلیت خواندن بادنما می باشد. تفاوت های زیادی در طرح های بادنما وجود دارند که می تواند بر مؤفقیت یک تیرانداز بنچ رست، تاثیرگذار باشند. سالها پیش که برای اولین بار ایده ی ساخت یک بادنما را آغاز کردم، به همراه دوستم Del Bishop ، طرح ها و ایده های خود را رد و بدل می کردیم. Del یک سازنده موفق مرمی (Bullet) بود که البته به حوزه ها و موضوعات دیگر بنچ رست نیز علاقمند بود. 

روزی شانس تیراندازی در یک مسابقه در کنار  Del را پیدا کردم. ( همیشه تیراندازی در کنار Del برایم نکات ارزشمندی دارد). در آن روز ، او آخرین طرح بادنمای خود را آورده و در حدود ۱۵ یاردی جلوی میزها قرار داده بود. این بادنما دارای دو باله و یک ملخ کوچک و بسیار سبک در بخش جلویی و یک روبان از جنس نوارهای بادبانی بود. اولین چیزی که متوجه آن شدیم، حرکت آشفته و سراسیمه بادنما بود که در یک جهت خاص قرار نمی گرفت و سرگردان بود. در واقع قابلیت خوانده شدن نداشت.

بررسی میدانی بادنما

زمانی که برای بررسی بادنما از نزدیک رفتیم، دنباله ی بادنما را جدا کرده و در این زمان بادنما شروع به چرخیدن به دور خود کرد. تنها چیزی که مانع ثبات حرکتی بادنما می شد ، نیروی مقاومت هوا در دنباله ی بادنما بود. علت این موضوع، توزیع وزنی بادنما و محل نقطه ی چرخش (Pivot point) بادنما بود که این توزیع وزنی را  ایجاد می کرد. نقطه ی چرخش بادنمای Del درست در وسط طول کلی بادنما واقع شده بود که موجب می شد تا باد، تأثیر یکسانی در قسمت جلو و عقب بادنما ایجاد کند. این موضوع موجب سرگردان بودن و استقرار نیافتن آن در یک جهت خاص می شد ( البته برخی این حالت سرگردان بادنما را به حساب حساسیت زیاد بادنما می گذارند).

قابلیت خوانش بادنما 

اینجا بود که فهمیدم چه ویژگی به یک بادنما، قابلیت خوانده شدن می بخشد. به صورت خلاصه می توان گفت بادنما می بایست به شکلی باشد که بخش بزرگی از نیروی باد، به قسمت عقب آن وارد شود. در واقع خواندن هر بادنمایی که نقطه ی چرخش آن در میانه ی طول کلی بادنما باشد، دشوار خواهد بود. ترجیح من بادنمایی است که نقطه ی چرخش آن در یک سوم جلویی قرار گرفته باشد. این حالت اهرم فشار قابل توجهی به باد در قسمت عقبی بادنما ( جایی که می بایست) می دهد و موجب می شود بادنما بدون حرکت و چرخش های اضافه و سایر رفتارهای نامناسبی که در برخی طرح ها دیده می شوند، دقیق و به سرعت در جهت وزش باد قرار گیرد. این ویژگی، نقطه ی اشتراک مؤفق ترین طرح های بادنما در بیست سال گذشته می باشد.

پس بار دیگر می توان گفت، قابلیت خوانده شدن بادنما، مهم ترین ویژگی بادنما است که می بایست مد نظر قرار گیرد. با توجه به این نکته چندی از ویژگیهای بادنما که مرتبط با این خصوصیت می باشند را بررسی می کنیم.

هر رنگ در بادنما، معنی خاصی دارد …

( توضیح : موارد مطرح شده در این بخش در خصوص بادنماهای Graham و ملخ های Daisy شکل است )

  • دیدن رنگ سیاه گوی یا پروانه ی بادنما : باد موافق ساعت ۶
  • دیدن رنگ سفید گوی یا زرد پروانه ی بادنما، باد مخالف ساعت ۱۲
  • دیدن رنگ سبز باله : باد راست به چپ
  • دیدن رنگ نارنجی باله : باد چپ به راست

من ترجیح می دهم که روبان انتهایی بادنما، رنگ صورتی یا زرد داشته باشد تا با رنگ دیگر اجزای بادنما متفاوت باشد.

قابلیت رؤیت بودن بادنما

امروزه رنگ های بسیار روشن پلاستیکی در دسترس هستند که می توانند برای تیراندازی در رقابت های بنچ رست بسیار مفید واقع شوند.

شکل باله 

ترجیح من در این مورد، باله های مستطیل شکل است. هر چند ممکن است جذاب به نظر نرسند. اما بهترین کارایی را دارند. در طول سالهای گذشته از اشکال مختلفی برای باله های بادنما استفاده کردم، اما بین تمام این طرح ها، باله های مستطیل شکل، واضح ترین دید را برای بررسی زاویه ای که بادنما نشان می دهد، در اختیارم گذاشته است. خواندن زاویه بادنما با باله هایی که زوایا و منحنی هایی در ساختار خود دارند، ممکن است کمی گیج کننده باشد.

چنانچه باله ی مستطیل شکل با ابعاد کاملی مشاهده می شود، یعنی باد ناهمسوی کامل ( ساعت ۳ یا ۹) داریم. چنانچه نیمی از ابعاد کامل باله مشاهده شود، یعنی باد با ارزش ¾  ( ساعت ۲ به ۷) داریم. بدین ترتیب با نگاهی سریع به شکل و سایز باله و رنگ آن به سرعت می توان به زاویه ی وزش باد و بادهای مخالف یا موافق پی برد.

 

کدام بهتر است، بادنمای گوی دار یا ملخی؟

تفاوت هایی بین این دو طرح وجود دارد، اما مسئله ی اصلی در این مورد، ترجیح تیرانداز می باشد. در برخی طرح های بادنمای پروانه دار ( ملخی)، دیدن بادهای مؤافق (۸ تا ۴) و مخالف(۲ تا ۱۰) آسان تر می باشد چرا که تیرانداز روبان را در جلوی پروانه یا عقب آن می بیند. هر چند بادنماهای دارای گوی سیاه و سفید هم بخوبی، بادهای موافق و مخالف را نشان می دهند و به نوعی برتری بادنماهای ملخ دار در این مورد را خنثی می کنند! برخی تیراندازان از بادنماهای پروانه ای برای خواندن سرعت باد استفاده می کنند. این حالت اطلاعات خوبی را بخصوص در مورد سرعت بادهای موافق یا مخالف که دیدن روبان دشوارتر است، در اختیار تیرانداز قرار می دهد.

نقش ملخ ها در بادنمای ملخ دار Daisy

در طراحی بادنمای پروانه ای که من دارم، پروانه یا ملخ، نقش نشانگر ثانویه ی سرعت را دارد که اندکی پس از بلند شدن روبان بادنما، شروع به چرخیدن می کند. پس چرخش پروانه یعنی اینکه باد بیشتر از زمانی است که تنها روبان ها بلند شوند. در بادنمای گوی دار تنها یک نشانگر برای سرعت باد وجود دارد و آن روبان می باشد. بادنماهای پروانه ای معمولاً نیروی بیشتری را از باد به خود جذب می کنند و چنانچه پایه های بادنما بخوبی روی زمین تثبیت نشده باشند، ممکن است توسط باد سقوط کنند. (رانده شوند). در حالیکه در بانمای گوی دار، باد تنها حول گوی جریان پیدا می کند و بادنمای گوی دار نیروی قابل توجهی برای رانده شدن می طلبد.

از چه بادنمایی استفاده می کنم ؟ 

من از بادنمای گوی دار استفاده می کنم، بدلیل احساس آرامشی که با نگاه به بادنمای گوی دار به من دست می دهد، آن را ترجیح می دهم! هر چند ممکن است خنده دار به نظر بیاید! اگر یک ست از بادنمای گوی دار را درست در کنار یک ست بادنمای پروانه دار قرار دهید، به نظر خواهد رسید که گویی باد بیشتری بر روی بادنمای پروانه دار جریان دارد! بادنماهای گوی دار به آرامی همراه با باد چرخیده و روبان هایشان افت و خیز می کنند. اما دقیقاً در کنار آنها، بادنماهای پروانه دار را خواهید دید که با همان شرایط بادی، پروانه هایشان به سرعت می چرخند. احساس آرامشی که بادنماهای گوی دار می دهند، برای من ارزشمندتر می باشد. خصوصاً زمانیکه که مسئول میدان اعلام می کند، “یک دقیقه باقیمانده” و تنها یک شلیک باقیمانده داشته باشید!

همانطور که پیش تر گفتم، انتخاب نوع بادنما (ملخی یا گوی دار) بیشتر ترجیح و سلیقه ی تیرانداز است. وقتی به میدان تیراندازی رفتید، نگاهی به هر دو مدل بادنما داشته باشید. هر دوی آنها کارشان را به خوبی انجام می دهند و بستگی به شما دارد که کدامیک را بیشتر می پسندید!

روبان بادنما و جنس آن

امروزه بیشتر تیراندازان از نوارهای نقشه برداری به عنوان روبان بادنما استفاده می کنند. و توصیه ی من نیز همین است. چرا که اگر به نقاط دیگری سفر کنید و با بادنمای شخص دیگری هم تیراندازی کنید، به احتمال زیاد از این نوع نوار برای روبان بادنما استفاده کرده باشد. اگر شما هم به این نوع روبان عادت کرده باشید، این موضوع یک برتری و امتیاز محسوب می شود.

نوارهای نقشه برداری حساسیت بیشتری دارند و جزییات بیشتری را از باد نشان خواهند داد. نوارهای بادبانی (این نوارها که توضیح آن در ابتدای مقاله داده شد، در دو وزن ۷۵/۰ و ۱٫۵ اونسی موجود می باشند که جهت استفاده در بادنما، وزن ۱٫۵ اونسی ترجیح داده می شود) حساسیت کمتری دارند ولی به صورت کنترل شده تری حرکت می کنند. معمولا عرض بزرگ تری دارند و روشن تر هستند، در نتیجه قابلیت دید بهتری به تیرانداز می دهند.

 

محل و فواصل چیدمان بادنماها

شخصاً و به صورت کلی، بادنماها را در فواصل یکسانی از ۱۵ یاردی جلوی میز تا ۱۵ یاردی جلوی اهداف، می چینم. هر چند که هر میدان تیراندازی، ویژگیهای خاص خود را دارد و ممکن است چیدمان خاص خود را بطلبد. در صورت وجود هر انسداد یا دریچه ای که موجب تغییر در جهت باد می شوند، قطعا نیازمند نصب یک بادنما در این محل ها خواهیم بود. در اکثر میادین تیراندازی، خاکریز وجود دارد و از محل هایی است که نیاز به تعبیه ی بادنما برای نشان دادن رفتار باد در اطراف آنها دارند.

وضعیت خاص دیگری که گاهی ممکن است پیش بیاید، وزش باد مؤافق در خطوط تیراندازی است که بخش های پشتی میزها مسدود باشند. در این حالت، بادهای مؤافق با گذر از بخش پشتی و بالای میزها، درست به جلوی آنها سرازیر می شوند. بنابراین بهتر است در این موارد بادنمایی نزدیک تر به میز، برای بررسی این حالت نصب گردد.

همانطور که گفتیم هر میدان، خصوصیات خاص خود را دارد و با توجه به ویژگی های میدان، چیدمان بادنماها را متناسب با آن انجام دهید. در میدانی که برای اولین بار تیراندازی می کنید، نگاه کردن به چیدمان افراد محلی ( تیراندازانی که در آن میدان یا باشگاه تیراندازی می کنند) آن میدان نیز می تواند کمک کننده باشد.

روش های مختلف چیدمان بادنما 

روش های مختلفی برای چیدمان بادنماها وجود دارند، رایج ترین آنها شروع از زیر هدف به سمت میز به صورت یک خط مستقیم می باشد. روش من، چیدن بادنماها در خطی است که از هدف تا سمت چپ میز ادامه دارد تا به این روش، قابلیت دیدن همه ی آنها وجود داشته باشد (توزیع قیفی شکل). همچنین دوست دارم اندکی فاصله ( ارتفاع) به صورت عمودی بین بادنماها وجود داشته باشد که امکان دیدن جداگانه ی هر کدام از بادنماها را داشته باشم.

اما بسیاری از تیراندازان، دقیقاً برعکس عمل می کنند و سعی دارند با هم سطح کردن همه ی بادنماها، تا جاییکه می توانند، بادنماهای قابل رؤیت بیشتری در دوربین داشته باشند. روش های مختلف را امتحان کنید تا روش متناسب با خود را پیدا کنید. اما یکی از قوانینی که می بایست در نظر داشته باشید این است که ارتفاع بادنماها، نباید بلندتر از خطی باشد که لبه ی بالایی میز را با قاعده ی اهداف وصل می کند. چنانچه ارتفاع بادنماها بلندتر از لبه ی میزها باشد، مسئول میدان می تواند بادنمایی که بلندتر است را بر روی زمین بخواباند. بدین ترتیب بادنمایی در آن فاصله نخواهید داشت!

تعداد بادنماها 

رایج ترین تعداد مورد استفاده برای ۱۰۰ یارد، چهار عدد و برای ۲۰۰ یارد، دو عدد اضافه می شود. برخی از تعداد بیشتر و برخی از تعداد کمتری استفاده می کنند. ولی رایج ترین تعداد همین ها هستند. ( توضیح : تعداد گفته شده مربوط به تیراندازی بنچ رست سنترفایر و روش گروه تیر می باشد) 

کدام بادنما مهم تر است ؟

پاسخ مفید و مختصر این سؤال ، “همه ی آنهاست!” گاهی در اینترنت مطالبی می بینم که می گویند، مهم ترین بادنماها، آنهایی است که به میز نزدیک تر هستند. تئوری آنها این است که اگر گلوله در این قسمت منحرف شود، باقی مسیر را با این انحراف ادامه داده و موجب افزایش قابل توجه اندازه گروه تیرها می گردد. از طرفی هم می توان اینگونه گفت که هر چه گلوله به پیش می رود از سرعت آن کاسته می شود و شاید انحراف بیشتری ناشی از باد را متحمل گشته و این موضوع، بادنماهای انتهایی مسیر را مهم تر می سازد. کدام درست است !؟

بنابر تجربه ی من، توجه بیشتر به یک بادنما باعث می شود که تیرانداز از بادنماهای دیگر ضربه بخورد! این موضوع زمانی اتفاق می افتد که تیرانداز یکی از بادنماها را به عنوان بادنمایی که تأثیر بیشتری بر روی نتایج می گذارد، انتخاب و یا بادنمای خاصی را به عنوان بادنمایی که تأثیر خاصی بر روی محل برخورد پرتابه ندارد، انتخاب نماید. تا اینکه همان بادنما تأثیر خود را در زمان تیراندازی بر خلاف نظر تیرانداز بروی نتیجه نشان خواهد داد!

 

چگونه در ۷ دقیقه، یک گروه تیر خوب در باد بگیریم؟

گفتن بایدها و نبایدها در بادخوانی، کاری دشوار است. هر شرایط جوی و آب و هوا، ویژگیهای خاص خود را دارد و تیرانداز باید در زمان تیراندازی، خود را با شرایط وفق دهد. در اینجا برخی از مواردی که بسته به شرایط می توانند کمک کننده باشند را ذکر می کنیم.

به صورت کلی، شلیک های خود را در شرایط مشابه انجام دهید. ( البته گفتن آن ساده تر از انجام دادنش است! منظور شلیک در الگوهای بادی یکسان یا سرعت و جهت و زاویه یکسان باد است). قبل از شروع مسابقه، بادنماها را بررسی کنید و ببینید کدام الگوی باد که برای مدت زمان کافی تداوم دارد، را می توانید برگزینید.

الگوی باد تناوبی 

گاهی وزش باد الگوی تناوبی به خود می گیرد و الگوهای آن تکرار می گردند که می بایست از این حالت استفاده کنید. اگر خوش شانس باشید، شاید بتوانید سه شلیک را قبل از اینکه شرایط باد تغییر کند، انجام دهید. سپس صبر کنید تا همان الگو ، شاید طی دو یا سه دقیقه ی بعدی تکرار گردد و شلیک های باقیمانده را انجام دهید. چنانچه الگوی مد نظرتان طی این زمان برنگردد، از سایتر استفاده کنید تا پیشگیری لازم برای هدایت شلیک های باقیمانده در گروه تیر خود را در شرایط جدید باد بدست آورید.

الگوی باد یکنواخت با تغییر متناوب سرعت 

گاهی شرایطی ایجاد می شود که باد غالباً از یک جهت خاص می وزد و تنها سرعت آن تغییر می کند، می توانید با بلند شدن روبان میزان پیشگیری را بیشتر و با خوابیدن آن، میزان پیشگیری را کمتر کنید. این روش در برخی موارد می تواند بسیار مؤثر واقع شود.

الگوی باد متغیر 

در شرایطی که بادنماها، جهات مختلف را نشان می دهند، کار دشوار می گردد. در شرایط اینچنینی، شلیک به سایترها تقریباً بی معنی می شوند. چرا که شرایط باد، طی زمانیکه از هدف سایتر به هدف امتیازی بازمی گردید، به سرعت تغییر کرده و متفاوت خواهد بود. تنها کاری که می توانید در این شرایط انجام دهید، این است که بهترین حدسی که احساس می کنید جواب خواهد داد را استفاده کنید! باقی کار را به شانس بسپارید.

توجه به بادنماهای رقبا

هیچ وقت از بادنمای تیراندازان میزهای کناری غافل نشوید. چرا که نشان دهنده ی تغییراتی هستند که هنوز به خط تیراندازی شما نرسیده اند. بسیاری مواقع ممکن است برایتان پیش آمده باشد که تا ماشه را می چکانید، یکی از بادنماها شروع به چرخیدن می کند و شلیک شما از گروه تیر منحرف می شود! مواردی اینچنینی با اندکی توجه به بادنماهای تیراندازان کناری، قابل اجتناب و پیشگیری می باشند.

آرام و صبور باشید، به دنبال الگوها در باد بوده و حداکثر استفاده از شرایطی که میدان تیر در اختیارتان گذاشته را داشته باشید.

 

جمع بندی

بادخوانی برای من پیش از آنکه یک علم و مهارت تکنیکی باشد، هنر محسوب می شود که همانند هر هنر دیگری، تنها با تکرار و تمرین بدست می آید. آموختن آن زمان بر بوده گاهی هم ممکن است خسته کننده باشد. اما با مداومت در فرآیند تمرین و یادگیری، مهارت های بادخوانی شما کم کم افزایش خواهد یافت. تا زمانیکه یک روز می بینید که همه چیز در میدان تیراندازی، مطابق با میل تان پیش می رود.

مهم ترین مسئله در این مورد، صرف زمان برای تیراندازی با بادنماها، ترجیحاً در مسابقه و تمام جلسه های تمرینی می باشد( این کار دشوار است ولی برای پیشرفت در تیراندازی شما ضروری است). تیراندازی در مسابقه، راهی برای افزایش تمرکز و سرعت عمل می باشد. تمرین با بادنما به شما کمک می کند تا طی زمان کافی، اطلاعات لازم برای تیراندازی مؤفق را ذخیره کنید و تیرانداز زبده تری شوید.

صبور باشید، به ندرت پیش آمده که تیراندازی همان اول کار، شروع به بردهای متوالی کند! حتی توصیه می کنم نگران برد و باخت هم نباشید. فقط کار کنید و از تیراندازی لذت ببرید و باقی مسائل را به حال خود بگذارید. به یاد داشته باشید هر تیرانداز مؤفق بنچ رست، تجربه ی شکست های زیادی را در دوران ورزشی خود داشته، اما به مسیر خود ادامه داده است.


ترجمه : دکتر امین کر 

ویرایش : صادق قرنجیکی 

point of impact

پیشگیری در بادخوانی بنچ رست

موضوعی که در مبحث استفاده از بادنماها در مقاله ی پرچم های بادنما – مفاهیم پایه و مقاله ی بعدی آن دیاگرام های بادخوانی، بررسی کردیم، پیشگیریهای لازم برای باد در جهت های اصلی (بر اساس اعداد ساعت) بود. در ادامه ی بحث نیز بررسی های تکمیلی این موضوع، پیشگیری در باد در قالب برخی تئوری ها و روش هایی که می توانند برای تیرانداز مفید واقع گردند، خواهیم پرداخت.

این نکته را به خاطر داشته باشید که هیچگاه بادی که کاملا در راستای یکی از جهت های اصلی باشد، نداریم و دیاگرام های موجود نیز نشان دهنده ی نقطه ی اصابت گلوله یا ساچمه در بادهایی است که به صورت تمام و کمال و در راستای یکی از این جهت های اصلی می وزند. از طرفی هم در تمامی میدان های تیراندازی، قضیه به این سادگی نیست!

 

ضریب ارزش باد

حال برخی از روش هایی که در رشته های دیگر تیراندازی به کار می روند را در نظر بگیرید. همانند روش ترسیم زاویه ی وزش باد در قالب سیستم ساعت و قائل شدن ضریب یا فاکتور ارزش باد برای محاسبه میزان جابجایی افقی حاصل از آن. با این روش می توان تخمین ساده ای از میزان پیشگیری لازم در باد را انجام داد که در دیاگرام آن باد کامل (ضریب ارزش ۱ ) بین جهت های ساعت ۸ تا ۱۰ و ۲ تا ۴ (رنگ قرمز)، باد با ضریب ارزش ۰٫۸۷ ، بین ساعات ۱ تا ۲ ، ۱۰ تا ۱۱ ، ۴ تا ۵ و ۷ تا ۸ (رنگ زرد) و باد با ضریب ارزش ۰٫۵ از جهت بین ساعت ۱۱ تا ۱ و ۵ تا ۷ (رنگ سبز) تعریف گردیده است. { منظور از باد مثلا با ارزش ۰٫۵ ، بادی است که میزان جابجایی افقی گلوله ناشی از آن، نصف جابجایی ایجاد شده در باد با سرعت یکسان ولی در جهت ساعت ۳ یا ۹ می باشد}. در این دیاگرام ها بادهای موافق و مخالف (ساعت ۱۲ و ۶ ) به عنوان باد با ضریب ارزش صفر (فاقد مؤلفه ی افقی) در نظر گرفته می شوند که البته می توانند موجب جابجایی عمودی در محل اصابت (POI) گردند.

بنابراین تا اینجای کار می دانیم که :

باد کامل با سرعت ۱۰mph با ضریب ارزش ۱ (ساعت ۳ تا ۹) موجب جابجایی افقی محل اصابت گلوله به میزان ۲۹٫۱ میلی متر خواهد شد. برای بادهایی که با سرعت مشابه از جهات دیگر می وزند، می توان با ضرب کردن میزان جابجایی ناشی از باد کامل  ارزش ۱ ضرب در ارزش باد میزان دریفت افقی حاصل را بدست آورد.

دریفت افقی به میلیمتر = (۱ ، ۰٫۸۷ ، ۰٫۵ ) ضریب ارزش باد * ۲۹٫۱

برای محاسبات دقیق تر می توان از ضرایب ارزش ۰٫۲۵ برای باد از جهت های ساعت ۱۲٫۵ ، ۱۱٫۵ ، ۵٫۵ و ۶٫۵ (به عبارتی باد با زاویه ی ۱۵ درجه از راستای ساعت ۱۲ یا ۶) و ضرب ارزش ۰٫۷۱ برای باد از جهت های ۱٫۵ ، ۴٫۵ ، ۷٫۵ و ۱۰٫۵ ( به عبارتی زاویه ی ۴۵ درجه از راستای ساعت ۱۲ یا ۶ ) استفاده کرد. ضریب ارزش باد با هر زاویه ای را می توان با محاسبه ی سینوس زاویه ی باد با ساعت ۱۲ یا ۶ بدست آورد)

بدین ترتیب از روی دیاگرام های قبلی می توان نقطه ی اصابت (POI) را تخمین زد (پیشگیری در باد). ضرایب ارزش باد به نحوی در نظر گرفته شده اند که تعیین کننده ی میزان جابجایی افقی و پیشگیری مورد نیاز برای آن باشند. میزان جابجایی برای باد کامل (با ضریب ارزش ۱) ، ۱۰۰ درصد می باشد. ولی برای باد با ضریب ارزش مثلا ۰٫۵ ، این میزان ۵۰ درصد جابجایی باد کامل خواهد بود.

این مقادیر بسیار نزدیک به ارزش کلیک های MOA مورد استفاده بر روی دوربین هایمان است. می توان انحراف باد را بر حسب MOA بدست آورده و بسته به نوع تارت های دوربین که حداقل ۱٫۸ MOA توصیه می گردد، با کلیک دادن جبران انحراف باد را انجام داد.هر چند از آنجایی که فقط با مسافت های ۲۵ و ۵۰ متر سر و کار داریم، بهتر است برای ثبت رفتار باد (DOPE:data on previous engagement) از ارزش میلیمتر به عنوان شاخص نشان دهنده ی انحراف عمودی و افقی استفاده کنید.


تخمین انحراف گلوله برای پیشگیری در باد

اکثرا اینگونه پنداشته می شود که جریان باد، گلوله یا ساچمه را در جایی بین کمان تراجکتوری منحرف می کند. اما واقعیت این است گلوله یا ساچمه، اندکی پس از خروج از دهانه ی لوله، در جهت باد قرار می گیرند. هر چه باد شدیدتر باشد، زاویه ی انحراف گلوله یا ساچمه بزرگ تر خواهد بود. برآیند جریان هوای ناشی از باد در دماغه ی گلوله (مرکز فشار CP) و نیروی درگ در قاعده ی گلوله ( مرکز ثقل CG)، موجب رانده شدن مرکز ثقل گلوله در جهت باد می گردد. نتیجه ی نهایی همه ی این موارد، انحراف گلوله در جهت باد و به عبارتی همان دریفت باد می باشد. { البته قرارگیری مرکز ثقل و فشار – CG و CP – در ساچمه های سر گنبدی دیابلو، بر خلاف مرمی به این صورت است که مرکز ثقل در جلوی مرکز فشار قرار می گیرد}

فاکتورهای دیگر موثر در انحراف باد

البته در حین تیراندازی، می بایست فاکتورهایی همانند فشار بارومتریک و دمای هوا را نیز در نظر داشت. نرم افزارهای بالستیک این فاکتورها را محاسبه و اعمال می کنند. البته بهتر است از نرم افزارهای معتبر استفاده گردد. به خاطر داشته باشید که باد ناهمسوی ۱۰ mph (ساعت ۳ یا ۹ ) ، مرمی کالیبر .۲۲  LR را به اندازه ی ۲۵٫۴ میلیمتر در ۵۰ یارد ، در راستای افقی منحرف می کند. اما این میزان در ۵۰ متر، ۲۹٫۱ میلیمتر می باشد. {در مسابقات WRABF ارزش متریک در قوانین استفاده می شود}

چنانچه زمان کافی برای تمرین داشته باشید و مهارت کافی برای خواندن  شرایط خاصی که در هر روز در میدان حاکم باشد را کسب کنید. می توانید بر اساس آنها اصلاحات و پیشگیری های لازم را اتخاذ کنید. میدان تیراندازی در هر روز، شرایط خاص خود را دارد که بسته به دمای هوا می تواند موجب افزایش و یا کاهش سرعت و انرژی دهانه شود. هر چند ممکن است میزان کمی ( مقدار) این تغییرات ( افزایش یا کاهش) قابل توجه نباشد، اما همین مقادیر کم نیز در حدی هستند که بتوانند موجب تغییر اعداد و ارقام در جدول زیر گردند. در کل بخش بزرگی از تیراندازی بنچ رست ریم فایر و بادی، در ارتباط با توجه به شرایط باد و تفسیر آنها در قالب هر دیاگرام یا شاخصی است که تیرانداز از آن استفاده می کند. باد موضوعی است که برای هر تیرانداز، چالشی بزرگ محسوب می گردد. در غیر اینصورت شاهد تعداد زیادی از امتیازات عالی و بی نقص می بودیم.

جدول میزان پیشگیری بر اساس مقیاس بیوفورت
point of impact

استفاده از بادسنج ها در پیشگیری باد

همانطور که قبلا هم گفتیم، بادسنج ها چه انواع ۱۸۰ درجه چه ۳۶۰ درجه، ابزاری بسیار مفید هستند. طرح های جدیدتر این ابزار، همانطور که در تصاویر می بینید، امکان استفاده از آنها در ترکیب با بادنماها، برروی یک پایه را به تیرانداز می دهد. در این حالت، تیرانداز تنها با توجه کردن به یک نقطه، اطلاعات مربوط به هر دو ابزار را بدست آورد. بادسنج های ۱۸۰ درجه از این جهت که اطلاعات مربوط به بادهای کامل (Pure wind) ساعت ۳ و ۹ را در اختیار تیرانداز قرار می دهند، بسیار مفید می باشند. استفاده از این ابزار نسبتا ساده بوده و می توان به نحوی آنها را تنظیم کرد که نشان دهنده ی سرعت باد یا تعداد حلقه های {حلقه های امتیازی هدف} لازم برای پیشگیری باشند. نوک پیکان یا همان عقربه در این ابزار ، در خلاف جهت باد حرکت می کند. {باله و پاندون در مسیر باد حرکت می کنند}

 

بخش های مختلف یک بادسنج 

 

  • دیاگرام A نشان دهنده ی شرایط بدون باد و با جابجایی بسیار ملایم هوا می باشد. برای این حالت نیازی به پیشگیری و اصلاح در نقطه ی هدف گیری (POA) نمی باشد.
  • دیاگرام B نشان دهنده ی باد ساعت ۹ ، عقربه ی بادسنج بر روی عدد ۱ ، یعنی باد حدودا ۲ mph می باشد که می بایست پیشگیریهای لازم بر این مبنا صورت گیرد.
  • دیاگرام C نشان دهنده ی باد ساعت ۹ ، عقربه ی بادسنج حوالی عدد ۱٫۵ ،  یعنی باد با سرعت ۳٫۴ mph می باشد.
  • دیاگرام D  نشان دهنده ی باد ساعت ۳ ، عقربه بادسنج حوالی عدد ۲٫۵ ، یعنی باد با حدود سرعت ۷-۸ mph می باشد.
  • دیاگرام E هم نشان دهنده ی باد ساعت ۳ ، عقربه ی بادسنج بر روی عدد ۴ می باشد. یعنی باد حدود سرعت ۱۳ mph می باشد. اینجا بهتر است که دست از شلیک بردارید و صبر کنید!

مزیت استفاده از بادنمای ترکیبی با بادسنج

تصویر زیر نشان دهنده ی بادنماهایی هستند که در شرایط مسابقه می توانند در ترکیب با بادسنج ها بر روی یک پایه بکار رفته و اطلاعات متعددی از {شرایط}باد را بصورت همزمان در اختیار تیرانداز قرار می دهند.

زیر نظر داشتن بادنماهایی که در ترکیب با بادسنج ها بکار رفته اند، ساده تر بوده و بنابراین شانس یک شلیک موفق و دقیق را نیز افزایش می دهد. یکی از جنبه های استفاده از بادنما و بادسنج های سبک تر، سهولت حمل آنها در سفر می باشد. از روی تجارب شخصی خود می توانم بگویم، هر چه سبک تر ، بهتر! خصوصا برای تیراندازانی که برای شرکت در مسابقات مختلف، مجبور به سفر هستند. چرا که پرواز با تجهیزات سنگین تر ، می تواند گران تر تمام شود! تجهیزات سبک تر نیز کار تیرانداز را راه می اندازد و توصیه ی کلی من این است که با هر ابزاری که برای تیراندزای در نظر گرفته اید، چه سبک چه سنگین، به خوبی تمرین کنید.

خواندن الگوهای باد

 

۱- الگوی وزش باد ، نه تنها می تواند در طول ۲۰ دقیقه ی مسابقه، بلکه در هر ثانیه ای تغییر کند. در طول هر مسابقه، یک، دو یا سه الگوی باد که با نگاه کردن به بادنماها به آسانی می توانید تشخیص دهید را انتخاب کنید. تا جایی که می توانید شلیک هایتان را در این الگوها انجام دهید.

۲- زمانیکه تغییری در الگوی باد رخ دهد – حتما این اتفاق خواهد افتاد!- صبر کنید، چرا که تیراندازی همراه با تردید می تواند به ضرر شما تمام شود. پس بهتر است یا برای شلیک منتظر الگویی از باد باشید که قبلاً انتخاب کرده اید، و یا اینکه از شلیک به سایتر استفاده کرده و بر اساس آن تصمیم گیری کرده و پیشگیری لازم را اعمال کنید.  

۳- هر زمان در خصوص “تداوم” یک الگوی خاص دچار تردید شدید، با شلیک به سایترها تصمیم گیری کنید.

۴- شلیک به سایترها ابزاری برای تعیین اثر باد با هر الگوی وزش باد می باشد، پس تا می توانید از آن استفاده کنید.

۵- سعی کنید درکی مناسب از اصل برنولی و اثر ماگنوس داشته باشید.

۶- بخشی از هر رقابت، استفاده از چیزهایی است که با آنها آشنایی دارید، همیشه هدف تان در اولویت اول، “یک شلیک موفق برای امتیاز ۱۰ ایکس” باشد. چرا که این امتیازات هستند که قبل از هر چیزی تعیین کننده می باشند.

۷- تمرین کنید، تمرین کنید و باز هم تمرین کنید! تیراندازی در باد کاری است دشوار که شرایط آن در هر لحظه می تواند دستخوش تغییر گردد. پس در شرایط مختلف بادی تمرین داشته باشید تا “تجربه ی کافی” برای تیراندازی در الگوهای مختلف باد را داشته باشید.

۸- سعی کنید در میدان های مختلف تیراندازی، تجربه کسب کنید تا با انواع الگوها آشنا شوید.

۹- تجارب خود را بعد از تیراندازی در هر میدان و شرایطی، با رسم دیاگرام های خودتان، ثبت کنید تا بتوانید در تیراندازی های بعدی استفاده کنید.

۱۰- موقعیت های مختلف پرچم بادنما و نقاط اصابت مرتبط با آنها حفظ کنید. چرا که سر و کارتان با انواع مختلفی از این موقعیت های بادنماهاست.


مهمات کالیبر LR.22 و انحراف باد

به خاطر داشته باشید که موارد مذکور در رابطه با مهمات ساب سونیک هستند، چرا که اکثر برندهای های مطرح مهمات در تیراندازی ورزشی {بنچ رست یا رشته های ۵۰ متر ISSF} استفاده می شوند، ساب سونیک می باشند. { برای اطلاعات بیشتر به مقالات قبلی پرچم های بادنما مراجعه گردد}

دانستن این موضوع که بسیاری از تیراندازان رقابت های ورزشی کالیبرهای کوچک (Smallbore )، مهمات با سرعت استاندارد را به جای مهمات پرسرعت موجود ترجیح می دهند، ممکن است برای افرادی که با این رقابت ها آشنایی ندارند، عجیب باشد. علت این موضوع مقاومت بیشتر مهمات با سرعت پایین در مقابل انحراف باد می باشد. علیرغم چیزی که در وهله ی اول ممکن است به نظر برسد، انحراف باد تابعی از زمان پرواز گلوله/ساچمه نیست، بلکه تابعی از زمان تأخیر ایجاد شده در پرواز (نسبت به حالت فرضی پرواز در خلاء)، به دلیل مقاومت هوا می باشد.

مهمات استاندارد LR .22

 یک گلوله ی کالیبر LR 22 با سرعت استاندارد ۱۱۴۵ fps در زمانی معادل ۰٫۲۸۷ ثانیه به فاصله ی ۱۰۰ یاردی می رسد. در حالیکه در شرایط خلاء تنها طی ۰٫۲۶۲ ثانیه به این فاصله می رسد. عدد دوم (۰٫۲۶۲) به سادگی و با تقسیم ۳۰۰ فوت ( معادل ۱۰۰ یارد) بر سرعت دهانه (۱۱۴۵ fps) که طی پرواز فرضی در خلاء، در تمام طول مسیر ثابت می ماند، بدست می آید. بنابراین زمان تأخیر ناشی از مقاومت هوا برای مهمات با سرعت استاندارد، ۰٫۰۲۵ ثانیه می باشد.

مهمات پرسرعت کالیبر LR .22 

مهمات پرسرعت با سرعت دهانه ی ۱۳۳۵ fps که در زمانی معادل ۰٫۲۵۹ ثانیه به ۱۰۰ یاردی می رسند، تنها طی زمان ۰٫۲۳۵ ثانیه مسافت مشابه با مهمات استاندارد را در فضای خلاء طی می کنند، این یعنی زمان تأخیری معادل ۰٫۰۳۵ ثانیه و به عبارتی ۳۷ درصد بیشتر از مهمات استاندارد، زمان تأخیر ناشی از مقاومت هوا دارند.

این نتیجه جالب توجه، حاصل نرخ فزاینده ی مقاومت هوا حوالی سرعت صوت (ناحیه تراسونیک) می باشد. مهمات LR 22.  تنها کارتریج هایی هستند که در این بازه از سرعت طی مسیر می کنند. همچنین تنها مهماتی هستند که انحراف باد در آنها با افزایش سرعت {دهانه}، بیشتر می شود. با اینکه به طور کلی افزایش سرعت موجب افزایش مقاومت هوا می گردد، نرخ این افزایش در مهمات سوپرسونیک سنترفایر، شیب کمتری دارد. مرمی های مهمات سنترفایر به طور کلی بر خلاف ریم فایر، حساسیت کمتری به باد با افزایش سرعت دارند.

فاکتورهای بسیاری در بادخوانی وجود دارند که باید در نظر گرفته شوند. همانند هر مهارت دیگری در تیراندازی، آموختن تیراندازی در باد نیز در گرو یادداشت برداری از جلسات تیراندازی، مرور نتایج، آزمون و خطا و در کل کسب تجربه می باشد. هیچ راه حل آسان تری وجود ندارد. پایه و اساس این مهارت، تیراندازی در میدان است.

کلام آخر

از دیاگرام های این مجموعه مقالات به عنوان راهنمایی کمکی برای پیش بینی نقطه ی اصابت (POI) و پیشگیری لازم برای باد استفاه کنید. تمام این دیاگرام ها {موجود در منابع مختلف} در بردارنده ی اطلاعاتی یکسان اما با روش های متفاوت هستند. خواندن باد و اتخاذ پیشگیری مناسب برای آن، معمولاً بر اساس محاسبه ی مؤلفه ی افقی باد در راستای ساعت ۳ و ۹ انجام می گردد. با تقسیم اعداد روی ساعت در بازه های کوچک تر همانند ۱٫۵، ۲٫۵، ۳٫۵ و … می توان پیشگیری دقیق تری برای شلیک انجام داد.

ترجمه : دکتر امین کر 

ویرایش : صادق قرنجیکی 


بالستیک خارجی ساچمه های دیابلو

در مقاله بالستیک داخلی تفنگ های بادی که پیش از این منتشر گردیده است، در خصوص بالستیک داخلی ساچمه تفنگ بادی صحبت شد. در این مقاله از مجله Hard air magazine در مورد بالستیک خارجی ساچمه های دیابلو و سرگنبدی بررسی های خوبی انجام شده است. در برخی بخش ها توضیحاتی به متن اصلی اضافه شده است که با {} مشخص شده یا به رنگ آبی هستند. این توضیحات برای انتقال بهتر مطالب درج شده است. با ما همراه باشید.

بحث بالستیک خارجی از موضوعات بسیار پیچیده ی تیراندازی است. فاکتورهای اصلی موثر عبارتند از تراجکتوری یا خط سیر ، دریفت باد و انرژی باقیمانده. این فاکتورها به صورت چشمگیری در ساچمه های دیابلو و اسلاگ ها متفاوت هستند. چرا که ضریب بالستیک (BC) اسلاگ بالاتر از ساچمه ی دیابلو می باشد. با توجه به این مسئله نویسنده مقاله، مبحث بالستیک خارجی را به دو بخش تقسیم کرده است و در این بخش به بالستیک خارجی ساچمه های دیابلو سرگنبدی {ساچمه های سری JSB Exact} پرداخته خواهد شد. بالستیک خارجی اسلاگ ها نیز به صورت جداگانه در مقاله ای دیگر بررسی خواهد گردید.

تراجکتوری یا خط سیر

اولین فاکتور بالستیک خارجی که آن را بررسی می کنیم، خط سیر یا تراجکتوری ساچمه به “زمان پرواز آن تا هدف” بستگی دارد. مهم ترین جزء آن سرعت دهانه Muzzle velocity می باشد. چنانچه سلاح خود را در فاصله ای معین ( مثلا ۲۵ یاردی) صفر کرده و به میزان افت در ۱۰۰ یاردی در سرعت های مختلف توجه کنید، شاهد رابطه ای به صورت نمودار زیر خواهید بود :

این نمودار توسط نرم افزار چیرگان و برای ضریب بالستیک ۰٫۰۳۰  ( که مقداری رایج برای ساچمه های سرگنبدی است) تنظیم گردیده است. همانطور که می بینید، میزان افت با افزایش سرعت دهانه کاهش می یابد. می بینید که میزان افت برای سرعت دهانه ی ۱۰۰۰ fps کمتر از میزان افت برای سرعت دهانه ی ۷۰۰ fps می باشد. ( ۱۶ اینچ برای MV:1000 fps ، ۳۴ اینچ برای MV:700 fps )

آیا سرعت بیشتر بهتر است؟

فاکتور دیگر موثر در خط سیر ( تراجکتوری) ، ضریب بالستیک Ballistics Coefficient (BC) است. ضریب بالستیک معیاری است که افت سرعت یک ساچمه خاص را در مقایسه با « مدل استاندارد درگ» standard drag model نشان می دهد. { به صورت کلی ضریب بالستیک، نشان دهنده ی توان حفظ سرعت یک پرتابه می باشد}

چنانچه افت سرعت یک ساچمه در سرعت دهانه معین افزایش یابد، زمان رسیدن ساچمه به هدف افزایش می یابد. به عبارتی ساچمه دیرتر به هدف می رسد و متعاقبا افت بیشتری هم خواهد داشت.{چرا که مدت زمان بیشتری در معرض نیروی جاذبه زمین قرار می گیرد}

نمودار زیر، مقایسه ی ضرایب بالستیک مختلف برای یک ساچمه با سرعت دهانه ی معین – ۹۰۰ fps – و صفر دوربین در ۲۵ یارد است که توسط نرم افزار چیرگان تهیه شده است :

یک ساچمه سرتخت با ضریب بالستیکی تقریبی ۰٫۰۱۰ ، با استفاده از صفر سلاح بصورت تک نقطه ای single point zero خواهد داشت. {همانطور که می دانید، نقطه صفر یعنی محل تقاطع خط دید وخط سیر می باشد. منظور از صفر تک نقطه ای این است که خط سیر فقط یک بار و در یک نقطه با خط دید، متقاطع می شود}

با افزایش ضریب بالستیک به میزان دو برابر (۰٫۰۲۰) که با منحنی آبی رنگ نمایش داده شده است، میزان افت به نصف کاهش می یابد. همانطور که می بینید، افزایش میزان ضریب بالستیک تأثیر کمتری در کاهش افت دارد. با دو برابر کردن مجدد ضریب بالستیک (۰٫۰۴۰) که با محنی بنفش نمایش داده شده، میزان افت تنها به ۱۷ اینچ کاهش می یابد.

موضوع مهمی که باید در ذهن داشته باشید این است که ضریب بالستیک (BC) پایین ( همانند ساچمه های سرتخت) ، موجب صدمه ی زیادی به خط سر ( تراجکتوری) می شود. اما از طرف دیگر، ضریب بالستیک بسیار خوب برای یک ساچمه، موجب کاهش نسبتاً کوچکی در میزان افت نسبت به ضریب بالستیک میانگین ساچمه خواهد شد.

چنانچه از ساچمه های سرگنبدی خوب، با ضریب بالستیک قابل قبول استفاده می کنید، باید بدانید که خط سیر( تراجکتوری) در وهله اول تحت تاثیر سرعت خواهد بود. {این یعنی تراجکتوری بیشتر توسط سرعت دهانه دیکته می گردد تا ضریب بالستیک – در ساچمه های خوب}

دریفت باد Wind drift

زمانی که در باد ناهمسو ( crosswind) تیراندازی می کنید، دریفت افقی ساچمه، موجب تغییر نقطه برخورد (POI) در جهت وزش باد نسبت به نقطه هدف گیری ( POA) خواهد شد. مهمترین فاکتور مؤثر بر این انحراف ناشی از باد، ضریب بالستیک (BC) ساچمه می باشد. { مواردی که در بالستیک خارجی اهمیت زیادی دارند اما بررسی های زیادی در زمینه تفنگ بادی و ساچمه های دیابلو صورت نگرفته است}

سوء برداشت های زیادی در این رابطه وجود دارد که بزرگ ترین آنها این است که ” زمان پرواز تا هدف time to target” ، فاکتور کلیدی در دریفت باد می باشد. در حالیکه اینگونه نیست! دریفت باد با تفریق زمان پرواز ساچمه تا هدف (time of flight) از زمان پرواز فرضی ساچمه در خلاء ( حالتی که فرض می کنیم هوایی وجود ندارد) در ارتباط است که به آن زمان تاخیر (Lag time) گفته می شود.

توضیحات بیشتر:

زمان پرواز ساچمه Time of flight (TOF)

زمان پرواز ساچمه در خلاء Time of flight in vacuum (Tofvac)

زمان تأخیر ساچمه Time of lag (Tlag)

Tlag=TOF-Tofvac

توضیح این موضوع بدون پیش کشیدن روابط ریاضی مربوط به آن، کار دشواری است. بنابراین این موضوع به خواننده سپرده می شود تا در خصوص آن جستجو و تحقیق انجام دهد. { به صورت ساده این روابط توضیح داده شد}

ضریب بالستیک و رابطه آن با دریفت باد

از آنجاییکه دریفت باد به زمان تاخیر ساچمه بستگی دارد، می توان گفت ” نرخ افت سرعت ساچمه” ، فاکتور کلیدی دریفت باد است. از طرفی مهمترین عامل موثر بر نرخ افت سرعت ساچمه، ضریب بالستیک آن می باشد. پس به عبارتی دریفت باد ارتباط تنگاتنگی با ضریب بالستیک دارد.

نمودار زیر نشان دهنده ی تغییرات حاصل در میزان دریفت باد با تغییر ضریب بالستیک می باشد. این نمودار توسط نرم افزار چیرگان، برای سرعت دهانه ی ۹۰۰ fps و باد ۹۰ درجه {عمود بر خط سیر} با سرعت ۱۰ mph ، تهیه شده است :

با توجه به نمودار می توان گفت، انحراف افقی ساچمه با معکوس ضریب بالستیک ساچمه ارتباط مستقیم دارد. (wind drift ) . به عبارتی با دو برابر کردن ضریب بالستیک (BC) ، میزان دریفت به نصف می رسد. برای مثال کاهش ضریب بالستیک از ۰٫۰۴۰ (منحنی بنفش) به ۰٫۰۲۰ (منحنی آبی) موجب دو برابر شدن میزان دریفت می گردد. برای ضریب بالستیک بسیار پایین مثل ساچمه سرتخت ( منحنی قرمز)، وضعیت دریفت باد در فواصل بلندتر، حتی بدتر هم می گردد. چرا که ساچمه در فاصله ۱۰۰ یاردی بسیار آهسته حرکت می کند.

توجه کنید که یک ساچمه بسیار با کیفیت سر گنبدی، دریفت باد حدود یک فوت در ۱۰۰ یارد در باد ناهمسو با سرعت ۱۰ mph خواهد داشت.

افزایش سرعت دهانه باعث کاهش دریفت باد می شود؟

 

ممکن است فکر کنید که افزایش سرعت دهانه ، موجب کاهش دریفت باد خواهد شد. این موضوع تا حدودی “صحیح” است. متاسفانه این موضوع تا سرعتی حدود ۹۰۰ fps صدق می کند! در سرعت های بالاتر از این میزان، افزایش فزاینده ی میزان درگ Drag موجب خواهد شد تا در حوالی ۱۰۰۰ fps ، میزان دریفت باد ساچمه به مقادیری بالاتر از سرعت های پایین تر برسد!

به نمودار زیر که نشان دهنده ی میزان دریفت باد ناهمسوی (Crosswind) با سرعت ۱۰mph در ساچمه ای با ضریب بالستیک میانگین BC:0.030 است، توجه کنید :

اول از همه توجه کنید که تغییر سرعت دهانه ی ساچمه، چه اثر کلی بر میزان دریفت باد دارد. به طوریکه از سرعت دهانه ی ۷۰۰ fps تا ۱۰۰۰ fps تنها شاهد چند اینچ تغییر میزان دریفت باد در ۱۰۰ یارد هستیم. در حالیکه تغییر در ضریب بالستیک تنها به اندازه ی ۰٫۰۰۲  ، از ۰٫۰۲۸ تا ۰٫۰۳۰ ، موجب میزان تغیر مشابه در نقطه ی اصابت می شود. این امر نشان دهنده ی اهمیت و تأثیر بسیار زیاد ضریب بالستیک و تأثیر نسبی بسیار کمتر سرعت دهانه ( البته در محدوده سرعت های نرمالی که با آن سرو کار داریم)، بر دریفت باد می باشد.

در وهله ی بعدی توجه کنید که در چه سرعتی کمترین دریفت را داریم ( منحنی سبزرنگ ۹۰۰ fps). منحنی دریفت برای سرعت ۸۰۰ fps (منحنی آبی رینگ تا فاصله ۷۰ یاردی) ، تقریبا منطبق بر منحنی سبزرنگ و سرعت ۹۰۰ fps و یکسان می باشد. میزان دریفت، برای سرعت ۷۰۰ fps ( منحنی قرمز رنگ) همانگونه که احتمالا می پندارید، بیشتر می باشد. اما وضعیت برای سرعت ۱۰۰۰ fps ( منحنی قرمز رنگ) حتی بدتر هم می شود.

علت این موضوع این است که در سرعت ۹۰۰ fps و بالاتراز آن ( که ناحیه ترانسونیک Transonic region خوانده می شود) ، افزایش فزاینده ی میزان درگ موجب افزایش زمان تأخیر و متعاقبا میزان دریفت می گردد.

توضیح بیشتر: {سرعت یک پرتابه نسبت به سرعت صوت با واحدی به نام ماخ (Mach) بیان می گردد. یک ماخ در شرایط جوی استاندارد (دمای ۲۰ درجه سانتیگراد) برابر با ۳۴۳mps یا ۱۱۲۵fps می باشد. محدوده سرعت بین ۰٫۸  تا ۱٫۲ ماخ را ناحیه ترانسونیک می نامند}

 

سرعت مطلوب (Sweet spot) برای تفنگ های بادی

بر اساس مطالب گفته شده در خصوص نحوه ی تأثیر سرعت بر دریفت باد می توان نتیجه گرفت، برای هر ساچمه در هر فاصله ای می بایست سرعت مطلوبی (Optimum velocity) وجود داشته باشد که حداقل دریفت باد را داشته باشیم.

شاید مطلب بالا برای برخی خوانندگان مقاله، تازگی داشته باشد! اما کاملا صحیح می باشد. نمودار زیر مربوط به میزان دریفت ساچمه JSB 18.13gr در باد با سرعت ۱۰mph ناهمسو و سرعت های دهانه مختلف در فاصله ۵۰ یارد می باشد :

مقادیر دریفت با در نظر گرفتن ضریب بالستیک BC (GA) = 0.036 ، توسط نرم افزار چیرگان محاسبه گردیده است. توجه کنید که کمترین دریفت در حالتی رخ می دهد که سرعت اولیه ساچمه در محدوده ی ۸۰۰-۸۵۰ fps باشد. خارج از این محدوده چه در سرعت های کمتر ( که ممکن است انتظار آن را داشته باشید) و چه در سرعت های بالاتر (بر خلاف چیزی است که ممکن است تصور می کردید)، شاهد افزایش میزان دریفت خواهیم بود.

میزان دریفت ، افزایشی حدود ۱۰ درصد در حوالی سرعت ۷۰۰ fps و ۹۶۰ fps دارد. بنابراین با فرض یکسان بودن میزان دقت در بازه های سرعت ذکر شده، سرعت مطلوب (sweet spot) برای ضریب بالستیک ذکر شده (۰٫۰۳۶)، محدوده ی ۸۵۰-۹۶۰ fps خواهد بود.

همین توضیحات در فاصله ۱۰۰یارد هم صدق می کند، اما همانطور که می بینید در سرعت های دهانه ی اندکی متفاوت با حالت قبلی است :

 محاسبات برای نمودار ۱۰۰ یارد نیز توسط نرم افزار چیرگان و ضریب بالستیک BC(GA):0.036 و باد ناهمسو (crosswind) با سرعت ۱۰mph انجام شده است. حداقل دریفت ۱۰۰ یارد را در سرعت ۹۰۰ fps داریم که می توان گفت تا مقادیر دریفت در ۸۲۰-۹۷۰ fps یکسان می باشد ( تقریبا). محدوده ی مطلوب (sweet spot) برای این ساچمه ی JSB در مسافت ۱۰۰ یاردی، سرعت بین ۹۰۰-۹۷۰ fps می باشد.

علت در نظر گرفتن محدوده ی بالاتر سرعت به عنوان محدوده ی سرعت مطلوب، این است که علاوه بر دریفت کمتر، خطر سیر ( تراجکتوری) صاف تری در محدوده سرعت بالاتر خواهیم داشت. خود این موضوع برتری محسوب می گردد که می توان استفاده کرد.

به این موضوع توجه داشته باشید که محدوده ی مطلوب سرعت دهانه، با تغییر ضریب بالستیک (BC) تغییر می کند. ساچمه های سرتخت محدوده سرعت مطلوب آهسته تری در مقایسه با ساچمه های سرگنبدی با کیفیت و ضریب بالستیک بالا همانند JSB اگزاکت که بررسی کردیم، خواهند داشت. برای ساچمه های سری JSB Exact ، ترجیح من محدوده ۹۰۰ fps به عنوان سرعت مطلوب با حداقل دریفت و در عین حال تراجکتوری صاف تر می باشد.


ترجمه و ویرایش : دکتر امین کر 

تخمین سرعت باد در تیراندازی دقیق

ارتقای دقت در تیراندازی ، متکی به ارتقای انواع مختلفی از مهارت ها است که یکی از آنها “مهارت بادخوانی” می باشد. خواندن باد نیازمند عنصر “علم” و اندکی شانس برای رسیدن به بهترین نتیجه است. تخمین سرعت باد یکی از فاکتورهای مهم در استفاده از قواعد علمی و ترکیب آنها با تجهیزات بادخوانی است. 

به لحاظ تاریخی، تنظیمات برد (elevation adjustments ) بر پایه بهترین حدس و پیشگیری برای میزان افت گلوله انجام می شده، اما امروزه در تیراندازی دقتی با استفاده از سیستم های اپتیکی مدرن، نرم افزارهای ویژه بالستیک و … ، تنظیمات برد بسیار آسان تر و به صورت قابل توجهی دقیق تر شده است. اما همچنان تخمین و تنظیمات برای windage، می تواند چالشی بزرگ حتی برای بهترین تیراندازان باشد. 

تاثیر باد بر روی گلوله

حین تیراندازی ، گلوله شلیک شده به سمتی که باد جریان دارد کشیده می شود. این نیروی درگ یا مقاومت، حاصل جریان هوایی (باد) است که با سطح گلوله تماس می گیرد و واکنش گلوله برای پایدار کردن خود می باشد. هنگام پرواز گلوله به سمت هدف با سرعتی حدود ۶۰۰ مایل بر ساعت، تغییر جهت وزش باد می تواند تاثیر چشمگیری بر تراجکتوری (خط سیر) گلوله و بنابراین دقت تیراندازی داشته باشد.

هنگام تیراندازی به هدف زمانیکه بادی نمی وزد ( هوای کالم)، برای نشانه روی کافی است که تنظیمات لازم را تنها بر اساس محل هدفی که در پس زمینه می بینید انجام دهید و دوربین را در جهت هدف هم راستا کنید. در این حالت با فرض اینکه چکاندن ماشه ، دهانه لوله را تکان ندهد، گلوله دقیقا به سمت هدفی که نشانه رفته اید، حرکت می کند. اما زمانیکه باد نیز وارد معادله می شود، مجبور هستید تنظیمات دیگری برای آن اعمال کنید. حال سؤال اینجاست که چه کاری می توان برای غلبه بر باد انجام داد؟
یک روش که از آن به عنوان Kentucky Windage یاد می شود، این است که به سادگی به سمت جهت وزش باد نشانه روی کنید. مزیت این روش سادگی ، سهولت و سرعت انجام آن می باشد. روش دیگر استفاده از سیستم های نشانه روی قابل تنظیم با دوربین است. این ابزار ها را می توان به گونه ای تنظیم کرد که علیرغم نگه داشتن هدف در مرکز رتیکل دوربین، دهانه لوله برای جبران انحراف ناشی از باد کمی منحرف باشد.


تخمین سرعت باد

صرفنظر از روشی که استفاده می شود، تیرانداز نیازمند تخمین حدود سرعت باد است تا بر اساس آن بتوان تنظیمات لازم را اعمال کند. مهارت بادخوانی شما با تخمین های نسبتا درست پیشرفت می کند. یکی از روشهای تخمین سرعت باد، استفاده از پرچم های بادنماست. در میادین تیراندازی اوت دور، پرچم های بادنما بین خط تیراندازی و هدف تعبیه می شوند تا تیرانداز بتواند با استفاده از آنها، سرعت باد را تخمین بزند که این نتایج متعاقبا به تنظیمات افقی مورد نیاز برای جبران انحراف ناشی از باد منتهی می شوند.

تخمین سرعت باد با استفاده از پرچم 

استفاده از پرچم، رایج ترین روش مورد استفاده برای تخمین سرعت باد است. پرچمی که در معرض وزش باد قرار می گیرد، طبیعتا همراه با جهت وزش باد از میله پرچم فاصله می گیرد. افزایش سرعت باد موجب افزایش زاویه ای می شود که انتهای پرچم با میله پرچم تشکیل می دهد. با تقسیم این زاویه به عدد ۴ می توان تخمین مناسبی از سرعت باد بدست آورد.

مثلا اگر زاویه انتهای پرچم با میله ۶۰ درجه باشد، سرعت وزش باد حدودا ۱۵ مایل بر ساعت خواهد بود. چنانچه این زاویه ۹۰ درجه باشد، سرعت باد حدود ۲۲٫۵ مایل بر ساعت خواهد بود. البته این فرمول تنها در صورتی قابل استفاده است که جهت وزش باد از طرفین و یا ساعت ۳ یا ۹ باشد. در صورتیکه جهت وزش باد غیر از ساعت ۳ و ۹ باشد، می بایست نتیجه نهایی برای سرعت باد را در اعداد زیر ضرب کرد :

باد در زاویه ۷۵ درجه ضرب در ۰٫۸۶ –زاویه ۴۵ درجه ، ضرب در ۰٫۷۰ – زاویه ۳۰ درجه ضرب در ۰٫۵۰ و زاویه ۱۵ درجه ضرب در ۰٫۲۵۰ .

به طور مثال بادی که با زاویه ۱۵ درجه به سمت تیرانداز می وزد و زاویه پرچم ۶۰ درجه است :

تاثیر نوع پرچم در تخمین سرعت باد؟

البته معادلات مذکور بستگی به نوع پرچمی دارد که استفاده می شود. طبیعتا مواد سنگین تر ( موادی که در ساخت پرچم ها استفاده می شود) نیازمند سرعت بالاتری از باد برای انحراف و تشکیل یک زاویه معین، نسبت به مواد سبک تر هستند. بنابراین بهترین کار این است که میزان انحراف گلوله در زاویه معین از پرچم را مشاهده و ثبت کرده و در تیراندازی های آتی، معادلات ریاضی بدست آمده را اعمال کنید.

تعداد پرچم های مورد استفاده

تعدد پرچم های مورد نیاز در میدان به دو دلیل است، اول اینکه سرعت بادی که در میانه مسیر پرواز گلوله می وزد، بیشترین تاثیر در انحراف گلوله را دارد. دوم اینکه سرعت بادی که در یک قسمت از میدان تیراندازی می وزد، ممکن است با سرعت باد در قسمت های دیگر میدان یکسان نباشد. پس بهترین کار برای تخمین سرعت باد استفاده از ایندیکتور یا بادسنج (wind indicators) به همراه پرچم های بادنما است. به این ترتیب می توانید، شرایط حاکم بر میدان تیراندازی را هر چه بهتر تفسیر کنید. بادسنج ها تخمین قابل قبولی از سرعت باد، صرف نظر از جهت وزش آن را در اختیار تیرانداز قرار می دهند.

 

منبع : 

https://www.killoughshootingsports.com/

مترجم : دکتر امین کر 


یادآوری

در تیراندازی بنچ رست مسافت های کوتاه، استفاده از پرچم های بادنما با اشکالی متفاوت از پرچمی است که در بخش قبلی در مورد آن صحبت شد. در تیراندازی دقیق لانگ رنج معمولا روش های قبلی بسیار کارآمد است. درسته! امیدوارم که گیج نشده باشید! روش های مختلف با ابزار متفاوت و برای رشته های متفاوت استفاده می شوند. تیرانداز بنچ رست همیشه در حال یادگیری است و از تجربیات دیگر تیراندازان نیز استفاده می کند. برای آشنایی بیشتر با بادخوانی و اصول استفاده از بادنما در بنچ رست، مقالات زیر را مطالعه کنید. 



بادخوانی در تیراندازی بنچ رست

این مقاله ترجمه بخشی از کتاب Rifle Accuracy با موضوع بادخوانی، نوشته تیرانداز افسانه ای بنچ رست، آقای Tony Boyer است. تونی بویر در بین تیراندازان به افسانه زنده بنچ رست (Benchrest living legend ) معروف است. او بیش از ۳۰ سال است که در تیراندازی بنچ رست فعالیت می کند و عنوان های قهرمانی متعددی در مسابقات انجمن های بنچ رست ایالات متحده و مسابقات قهرمانی جهان کسب نموده است. در این کتاب تجربیات ۳۰ ساله خود در خصوص تیراندازی بنچ رست ۱۰۰ ، ۲۰۰ و ۳۰۰ یارد را به تحریر درآورده است. گرچه خود او می گوید که این کتاب حاوی مطالبی فراتر از بنچ رست صرف بوده و می تواند برای تیراندازان علاقمند به تیراندازی دقیق نیز مفید باشد. 

تونی بویر یک افسانه زنده در میان تیراندازان بنچ رست است. او برای چندین دهه با برترین تیراندازان جهان به رقابت پرداخته است و ۱۲ عنوان قهرمانی جهان را به دست آورده و ۱۱ بار عنوان تیرانداز سال بنچ رست ایالات متحده را به دست آورده است. تونی بویر عضو تالار مشاهیر بنچ رست ایالات متحده بوده و بیش از سایر تیراندازان امتیاز کسب نموده است. 

بادخوانی و تحلیل عوامل محیطی از جمله موضوعاتی است که همیشه مورد توجه تیراندازان بخصوص بنچ رست بوده است. پیش از این در مقالات  مختلفی نسبت به موضوع بادخوانی پرداختیم. با اینحال تجربیات در این حوزه می تواند برای ما تیراندازان بنچ رست بسیار مفید باشد. بخصوص وقتی این تجربیات از یک تیرانداز با تجربه مثل تونی بویر باشد ، پس با ما همراه باشید. 


بادخوانی

نوشتن این فصل برایم از همه دشوارتر است، زیرا فقط اصول را می‌توان آموزش داد؛ و بسیاری از نکات را باید با تمرین و مشاهده فرا گرفت. همان‌طور که در قسمت تنظیمات پرچم بیان شد، برای درک اثرات باد، باید از پرچم بادنما استفاده کنید. اگر پرچم بادنما ندارید، بخرید؛ یا تا زمانی که بتوانید بادنما تهیه کنید، با تیرک و نوار نقشه‌برداری، چیزی شبیه به آن بسازید.

اگر بتوانید به نحوی، از بالا به مزرعة گندم نگاه کنید (مثلاً اگر روی کفی کامیون بایستید)، پیچیدگی جریان‌های باد را خواهید دید. در یک قسمت، می‌بینید باد از راست می‌وزد، درحالی‌که کمی بالاتر از آن، موجی دیگر از چپ می‌آید. ولی در قسمت کنار آن، گندم‌ها کاملاً راست و بی‌حرکت ایستاده‌اند. اتفاقات زیادی می‌افتد: جریان‌های موجی، ناگهانی، چرخشی، رو به بالا[۱]، رو به پایین[۲]، و هوای آرام. با نگریستن به مزرعة گندم خواهید فهمید که شکل جریان هوا بسیار پیچیده‌تر از آن است که تنها چند پرچمی که روبرویتان نصب شده است بتواند نشان دهد.

تمام چیزهای اطراف شما نوعی بادسنج هستند: ازجمله، حسی که باد بر بدنتان ایجاد می‌کند، چگونگی حرکت چمن‌ها، چگونگی پس‌ و پیش شدن درختان و صدای چرخ‌های بادسنج هنگام سرعت گرفتن. اگر خوب دقت کنید، تعداد علائم هشداری که، از تغییرات وضعیت باد، پیش از وقوع آن‌ها، خبر می‌دهند، کم نیست؛ به‌طوری‌که، حتی فقط نشستن در میدان تیر و توجه کردن به چند پرچم بادنما ممکن است آموزنده‌تر از شلیک‌های پی‌در‌پی باشد. ممکن است اول ببینید بخشی از چمن‌ها شروع به حرکت می‌کنند، سپس نزدیک‌ترین بادنما به آن قسمت،‌ همراه با باد به حرکت درمی‌آید، سپس بادنمای بعدی، و بعدی. شاید ابتدا ببینید یک پرچم بادنما می‌چرخد و می‌چرخد، که نشان جریان گردابی کوچک است. سپس، زمانی که این جریان از آن پرچم دور می‌شود، پرچم دیگری شروع به چرخش می‌کند. شاید ابتدا،‌ نسیمی به صورتتان بخورد، و پس از چند ثانیه، در اولین پرچمِ نزدیک به شما خود را نشان دهد.

گاهی پیش می‌آید که یکی از رقبا در فاصله چند سکو آن‌طرف ‌تر، احتمالاً به دلیل تغییر ناگهانی شرایط باد، غافل‌گیر می‌شود، و با صدای بلند فریاد می‌زند! که باعث می‌شود من نیز دست از شلیک بکشم؛ زیرا، همان تغییر وضعیت باد ممکن است تیراندازی من را هم خراب کند.

گستره دید در میدان تیراندازی

بسیاری از رقبا فقط به پرچم‌هایشان توجه می‌کنند. دید آن‌ها «تونلی» است، یعنی توجه آن‌ها به روبرو مانع از تشخیص اتفاقات اطرافشان می‌شود. پرچم‌ها تغییر وضعیت باد را بلافاصله نشان نمی‌دهند، زیرا هر چیزی، حتی یک تکه نوار نقشه‌برداری سبک هم، اینرسی دارد. چرخ‌های بادسنج کمی طول می‌کشد تا به حرکت بیفتند،‌ و پس از آن هم،‌ کمی زمان می‌بَرد تا متوقف شوند؛ تغییرات جهت باد نیز کمی طول می‌کشد تا در پرچم‌ها خود را نشان دهد؛ و خود انسان هم، حتی پس از دیدن تغییرات باد در پرچم‌ها، اندکی بعد عکس‌العمل نشان می‌دهد. اگر بتوانید تغییر وضعیت باد را، پیش از رسیدن آن به میدان تشخیص دهید، زمان بیشتری برای عکس‌العمل خواهید داشت. در این صورت، مثلاً ممکن است تغییرات بادی که به سمتتان می‌آید، پیش از رسیدن به شما،‌ حکم سیگنال «شروع» شلیک را داشته باشد؛ یا برعکس، ممکن است با دیدن بعضی تغییرات باد از دور، متوجه شوید که باید کمی دست نگه دارید یا حتی به‌طورکلی تیراندازی را متوقف کنید.

اولین قدم در بادخوانی این است که بتوان بر گسترة وسیعی از میدان دید تمرکز کرد. دست‌یابی به این مهارت مستلزم تمرین فراوان است،‌ به‌ویژه برای مسابقات که ترشح آدرنالین بالا است و می‌خواهید تمام تیرهایتان را هر چه سریع‌تر شلیک کنید. معمولاً به‌جای تمرکز بر تمام میدان، در نهایت تنها بر هدف و پرچم‌هایی که درست روبرویمان است تمرکز می‌کنیم. گاهی، علی‌رغم این‌که حرکت باد را تشخیص می‌دهیم، باز شلیک می‌کنیم، به این «امید» که شاید گلوله به هدف بخورد. ( دراین رابطه در مقاله بادخوانی در بنچ رست ریم فایر توضیحات بیشتری خواهید داشت) 

بادخوانی زمان تمرین

هنگام تمرین، سه ردیف پرچم نصب کنید: یک ردیف در فاصلة حداقل ۵/۴ تا ۵/۵ متر از سمت راست، ردیف دیگر با همین فاصله در چپ، و ردیف سوم در امتداد هدف. اگر همراه با دوستانتان به میدان تیر بروید،‌ نصب پرچم‌ها آسان‌تر خواهد بود. حتی بهتر است پرچم‌های هشدار را دورتر، مثلاً در فاصلة ۱۰ سکو از هر طرف، نصب کنید؛ زیرا هنگام تمرین، اگر پرچم‌های هشدار در فاصلة دور نصب شده باشند، گسترة تمرکزتان باز می‌شود. اگر خودتان را مجبور کنید که حین مسابقه،‌ تمام میدان را ببینید، همین برتریِ اندک نسبت به رقبا ممکن است به برد شما منجر شود. 

(توجه داشته باشید که این تمرین بادخوانی برای بالا بردن گسترده دید در میدان مسابقه است و در زمان مسابقه باید بادنماهای رقبا در اطراف خود را نیز در نظر بگیرید)

حالا باد چگونه حرکت گلوله را تغییر می‌دهد؟ جواب این سؤال تا حد زیادی به تنظیم لوله اسلحه بستگی دارد. اگر لوله اسلحه خوب تنظیم شده باشد، اثر باد را کم می‌کند. ( بارل تیونرها و …) عوامل دیگری مثل شکل و وزن گلوله هم دخیل هستند.

اثر باد در میدان تیراندازی

در این بخش، ابتدا اثر باد را در میدان تیری مشابه تصویر بالا به‌طورکلی توضیح می‌دهم. زمین مسطح است، مانعی در مسیر باد نیست که آن را تغییر دهد، و باد نیز در سمت موافق می‌وزد.

در چنین میدانی، بادی که از زاویة ساعت ۹ به ساعت ۳ می‌وزد، گلوله را به سمت راست و اندکی به پایین منحرف می‌کند. بادی که از زاویة ساعت ۳ به ساعت ۹ می‌وزد گلوله را به سمت چپ و کمی به بالا متمایل می‌کند. دلیل وجود مؤلفة عمودی در این بادهای ناهم‌سو[۱] این است که گلوله هنگام خروج از خان اسلحه در جهت عقربه‌های ساعت می‌چرخد؛ حرکتی تقریباً شبیه به حرکات «اسلایس[۲]» یا «هوک[۳]» توپ گلف، با این تفاوت که در صفحة دیگری رخ می‌دهد.

[۱] Crosswind: بادی که در امتداد حرکت گلوله، چه در جهت یا خلاف جهت آن، نیست. م.

[۲] Slice: نوعی حرکت نامطلوب توپ در بازی گلف، ناشی از ضربة نادرستِ بیش‌ازحد متمایل به راست. 

[۳] Hook: نوعی حرکت قوس‌دار و نامطلوب توپ در بازی گلف، ناشی از زاویة نادرست چوب گلف در لحظة ضربه. 

 

اجازه دهید در ادامة بحثِ «باد یک‌دست در میدان تیر»، اثر باد مخالف (Head wind) و موافق (Tail wind) را بررسی کنیم. افت گلوله در باد مخالف نسبت به هوای بی‌حرکت،‌ بیشتر، و این افت در باد موافق، نسبت به هوای بی‌حرکت کمتر است. لطفاً توجه داشته باشید که از اصطلاح «خیز»-lift استفاده نکردم،‌ زیرا نه در باد یک‌دستِ مخالف نه موافق، «خیز» ایجاد نمی‌شود. در هوای ساکن، گلوله‌ها در مسیر خود از دهانة لوله تا هدف،‌ از میان مقداری هوا عبور می‌کنند. در باد مخالف،‌ مقدار این هوا نسبت به مسیر حرکت گلوله بیشتر، و در باد موافق، ‌کمتر است.

به بیان ساده می‌توان گفت، مساحتی از سطح گلوله که در برابر باد قرار می‌گیرد، در باد مخالف نسبت به باد ناهم‌سو کمتر است؛ بنابراین، انحراف کلی در باد مخالف کمتر از باد ناهم‌سو است. درنتیجه، مقداری که باد ناهم‌سو با سرعت ۱۶ کیلومتر بر ساعت گلوله را در راستای افقی منحرف می‌کند، بیشتر از مقداری است که باد مخالفی با همان سرعت، گلوله را در راستای عمودی منحرف می‌کند.

 

 

نمودار تاثیر انحراف گلوله در جهت های مختلف باد

از مثال‌های فوق در مورد باد یک‌دست می‌توان نتیجه گرفت که باد در هر جهتی که بوزد، معمولاً برآیندی از مؤلفه‌های عمودی و افقی است. نمودارهای زیر، انحراف گلوله را در بادهایی با سرعت یکسان، اما در جهت‌های مختلف نشان می‌دهند. پرچم‌های متناظر با هرکدام نیز از نمای بالا نشان داده شده است، تا تشخیص جهت باد راحت‌تر باشد.

 

استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است.

 


پرچم های بادنما – نصب و چیدمان بادنما

در مقالات قبلی استفاده از پرچم های بادنما – مفاهم پایه بادخوانی ، با اجزای تشکیل دهنده یک بادنما ، کاربرد آن و تاثیر باد بر روی محل برخورد پرتابه آشنا شدیم. در این نوشتار به موضوع مهم دیگر استفاده از بادنماها یعنی موقعیت قرارگیری و چیدمان بادنما در میدان تیراندازی می پردازیم. همه دانسته ها در خصوص پرچم های بادنما زمانی موثر هستند که بتوانیم آنها را به صورت یکسان در موقعیت های مختلف قرار دهیم. در نتیجه می توانیم تفسیر و تحلیل درستی از نتایج بدست آمده از بادنماها داشته باشیم. 


چیدمان بادنما

گاهی در مسابقه تنها حدود ۱۵ دقیقه زمان برای چیدمان بادنما و همچنین آماده سازی سلاح دارید. بنابراین تمرین این کار به منظور “درست انجام دادن” این فرآیند ضرورت دارد. اینجاست که وجود یک هم تیمی به عنوان دیده بان (Spotter) در محل تیراندازی، می تواند برای چیدمان سریع تر بادنما کمک کننده باشد.

اصولاً بادنماها به شما این امکان را می دهد تا در هر لحظه از تیراندازی، قادر به دیدن وضعیت باد در میدان باشید. بادنماها را به هر تعدادی که برایتان مقدور است، در فواصل مختلف بین محل تیراندازی و هدف قرار دهید. برای این منظور یا بادنماها را به صورت “زاویه دار” ( نه در امتداد یک خط مستقیم) و اصطلاحاً به شکل یک قیف Funnel بچینید، تا قادر به دیدن همه ی آنها باشید. و یا به هر شکل دیگری که فکر می کنید برایتان بهتر است (توجه داشته باشید که با چیدن بادنماها در امتداد یک خط مستقیم، قادر به دیدن بادنماهای انتهایی نخواهید بود).

 

تمریناتی برای کسب مهارت در چیدمان بادنما

تمرین ۱- تمرین آموزشی برای یادگیری اولیه چیدمان بادنما 

با استفاده از ریسمانی نازک، خطی از حدود نیم متری جلوی میز و هم ارتفاع با آن تا قاعده ی هدف (پایه ی سیبل) ایجاد کنید. اینکه این خط سمت راست میز باشد یا چپ، بستگی به این دارد که که تیرانداز راست دست باشد یا چپ دست. تیراندازان راست دست، بادنماها را از سمت چپ میز می چینند. همانطور که گفتیم،  خط را تا لبه ی تحتانی هدف بر روی پایه آن امتداد دهید. این خط بایستی به صورت زاویه دار و در ارتفاع مناسب در امتداد میز تا هدف باشد. حال بادنماها را به صورت زاویه دار (قیفی شکل) و با ارتفاعی که توسط خط مشخص می شود، تنظیم کنید. این یکی از تمریناتی است که می توانید برای آشنایی و عادت کرد به چیدمان بادنماها به صورت صحیح، انجام دهید.

این تمرین باید جزیی از جلسه های تمرین تیراندازی شما باشد تا بتوانید به نصب درست پرچم های بادنما در میدان مسابقه و تیراندازی عادت کنید. در انتها می بایست قادر به دیدن حرکات تمام اجزای بادنماها اعم از باله، روبان و پروانه (ملخ) با چشم چپ (برای تیراندازان راست دست) و بدون حرکت دادن سر از پشت دوربین باشید.  {برخی تیراندازان از متر برای قرار دادن یکسان و حفظ فاصله بادنماها از یکدیگر در راندهای مختلف استفاده می کنند.به تصاویر توجه کنید}

تمرین ۲- تمرین چیدمان بادنما به صورت دو نفره

زمانیکه به اصول چیدمان بادنماها مسلط شدید، سعی کنید همین فرآیند را این بار بدون استفاده از ریسمان و خط انجام دهید. در اینجا با استفاده از تصویری که که از نحوه ی چیدمان بادنماها و تمرین قبلی (با استفاده از خط) در ذهن دارید و با کمک نفری دیگر به عنوان دیده بان، چیدمان را انجام دهید. یک نفر به عنوان دیده بان در محل میز و نفر دیگر برای تنظیم و چیدمان بادنماها وارد میدان می شود. دیده بان طرز قرارگیری بادنماها (چپ یا راست) را با حرکات دست و دیگری فاصله ی آنها از میز را تنظیم می کند. در انتهای کار، هر دو نفر موقعیت نهایی بادنماها را بررسی می کنند. این تمرین را با جابجا کردن نقش دیده بان و چیننده بادنماها، تکرار کنید.

انجام این تمرین در زمان مسابقات به شما کمک شایانی می کند که همراه با هم تیمی خود بر امور مسلط باشید. داشتن مدیریت زمان و انجام به موقع چیدمان تجهیزات بر روی تیراندازی شما تاثیر مثبت خواهد داشت. 

به ویدئوی زیر دقت کنید : 


الگوی نصب و چیدمان بادنما در میدان تیراندازی

بادنماها می باست هم ارتفاع با میز ( رویه ی میز) و نه بلندتر از ارتفاع اهداف، چیده شوند. محل های قرارگیری بادنماها در هر بار تیراندازی می بایست یکسان باشد تا به خواندن آنها در شرایط مختلف عادت کنید. تمرین خود را به گونه ای انجام دهید که انگار در میدان مسابقه هستید! دیاگرام هایی که در ادامه می بینید، بهترین حالت چیدمان بادنماها برای ۵۰ و ۲۵ متر را نشان می دهند. قاعدتاً قرارگیری آنها در راست یا چپ، به راست دست یا چپ دست بودن تیرانداز بستگی خواهد داشت. تیراندازان راست دست اغلب، بادنماها را در سمت چپ می  چینند.

تیراندازی ۵۰ متر :

  • حداقل  تعداد لازم برای تیراندازی ۵۰ متر، سه پرچم بادنما می باشد که البته بهتر است پنج بادنما که در فواصل ۵۰ ، ۳۸-۳۵ ، ۲۵ ، ۱۴-۱۰ و ۵-۲ متر، در ارتفاع پایین تر از هدف چیده شده اند، استفاده گردد.

تیراندازی ۲۵ متر :

  • به همین شکل برای تیراندازی ۲۵ متر نیز تعداد مطلوب بادنماها، سه عدد با چیدمانی مشابه در فواصل ۲۵ ، ۱۴-۱۰ و ۵-۲ متر با ارتفاع پایین تر از هدف می باشند. { استفاده از پنج عدد بادنما در هر دو مسافت بسیار بهتر است}

 


نکات مهم در زمان چیدمان بادنما

در اینجا نکاتی که حاصل تجربیاتم در میدان های مسابقات و تیراندازی و البته یادگیری میدانی از دیگر تیراندازان است را با شما به اشتراک می گذارم. این نکات در کنار رعایت اصول اولیه چیدمان بادنما به شما در رسیدن به نتیجه مطلوب کمک خواهد کرد. (خارج از ترجمه متن اصلی مقاله )

چه تعداد بادنما لازم است؟ 

این به مسافت تیراندازی، وضعیت میدان و البته تمرینات شما بستگی دارد. قبل از شروع کار، هدف تان رو مشخص کنید و با یک استراتژی از پیش تعیین شده پیش بروید. طبق تجربه ی بیشتر تیراندازانی که با آنها مشورت داشتم، استفاده از پنج بادنما مفیدتر است. به صورت کلی حداقل چهار و حداکثر شش بادنما در مسافت های ۲۵ و ۵۰ متر بنچ رست نتیجه ی مفیدی دارد. چیدمان تعداد زیادی بادنما در میدان باعث گیجی بیشتر شما خواهد ( تفسیر و آنالیز تعدادی زیادی اطلاعات دریافتی از بادنماها و در نهایت و تصمیم گیری برای شلیک، همراه با تأخیر خواهد بود و این ثانیه ها می تواند موقعیت های خوبی را از شما بگیرد). برخی از چهار بادنما و دو بادسنج استفاده می کنند. برخی نیز از پنج بادنما و سه بادسنج؛ با تمرین و مداومت در آن به بهترین استراتژی برسید. نظر من را بخواهید، پنج بادنما و دو تا سه بادسنج کافی است!

تراز کردن پایه و بادنما 

هم تراز شدن همه ی بادنماهای چیده شده در نشان دادن نتیجه یکسان اهیمیت دارد. بعد از مشخص نمودن محل قرارگیری بادنماها نسبت به تراز کردن پایه های بادنما اقدام کنید. البته معمولا در یک میدان تیراندازی تعداد زیادی به این کار اهمیت نمی دهند!

چیدمان همراه با هم تیمی در میدان مسابقات 

همانطور که در ابتدا گفتیم، قبل از شروع راند مسابقات ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان برای چیدمان کل تجهیزات زمان داریم. بنابراین مدیریت زمان و در عین حال چیدمان صحیح تجهیزات اهیمیت زیادی دارد. انجام کارها همراه با هم تیمی، این کار را آسان می نماید. سعی کنید همیشه با تیراندازانی کار کنید که به عادت ها و تکنیک های شما آشنایی بیشتری دارند. چیدمان بادنما علاوه بر رعایت اصول اولیه، تابعی از عادت ها و تکنیک شخصی نیز می باشد. بنابراین بودن یک نفر در کنار شما که این عادت ها را می شناسد، در زمان مسابقه فوق العاده خواهد بود. 

 

بررسی چیدمان بادنماها از پشت میز و قابلیت دید آنها 

همچنان که محل قرارگیری و چیدمان بادنما اهیمت دارد، نوع دید شما از محل میز نیز مهم است. همه ی این کارها اگر منجر به دید نامناسب از بادنماها شود، فایده ای نخواهد داشت. بنابراین بعد از چیدن بادنماها در میدان از محل میز نسبت به بررسی آنها اقدام نمایید. اگر چپ دست هستید، نسبت به قرار دادن بادنماها در سمت راست و خط دید خود اقدام نمایید. توجه کنید که در زمان تیراندازی نباید برای دیدن بادنما موقعیت سر خود را تغییر دهید. نشانه روی و دیدن هدف همراه با دیدن موقعیت بادنماها و بررسی آنها باشد.

چیدمان بادنماها در خط زاویه دار

در این مقاله تاکید براین داشتیم که قرار دادن بادنماها در یک خط زاویه دار و قیفی شکل، بهترین دید را به شما خواهد داد. البته این موضوع تا حدودی شخصی است و ممکن است نحوه ی اجرای آن نزد تیراندازان، متفاوت باشد. بیشتر تیراندازان موفق از این روش استفاده می کنند. آنها بادنماهای خود را در یک مسیر قیفی شکل از جلوی میز تا محل اهداف قرار می دهند. مهم این هست که شکل کار را در راندهای مختلف و با عوض شدن میزها حفظ کنید. بنابراین با تمرین مداوم به بهترین دید و محل نصب بادنما برسید. زمان مسابقه شما باید کاملا آماده باشید؛ مسابقه محلی برای تمرین چیدمان تجهیزات و بادنما نیست! 


انواع پرچم های بادنما

بادنماها در ابعاد و اشکال مختلف وجود دارند و تیرانداز باید بادنمایی را برگزیند که به بهترین شکل می تواند از آنها استفاده کند. اندازه و شکل پروانه (ملخ) بادنماها که نشان دهنده ی سرعت باد است را مورد توجه قرار دهید. همچنین وزن روبان که نشان دهنده ی سرعت و جهت باد است. اندازه ی باله ها و مسافتی که قابل رؤیت هستند باید در نظر گرفته شوند. طراحی کلی باله ها ( در انواع مختلف بادنماها) بدین شکل است که باد سمت راست توسط بخش سبز رنگ و باد سمت چپ توسط بخش نارنجی رنگ باله مشخص می شود. هر چند طرح های دیگری نیز وجود دارند.

برخی بادنماها دارای دو باله هستند که می توانند برای تعیین جهت بادهایی که غیر از جهت های ساعت ۳ و ۹ یا ۶ و ۱۲ می وزند، از طریق شمردن خطوط سیاهی که با چرخیدن بادنما روی باله مقابل دیده می شود، کمک کننده باشند.

برخی بادنما بدون ملخ بوده و از گوی های دایره ای بر روی بادنما استفاده می کنند. در این مدل بادنماها شما باید توجه بیشتری به حرکت روبان و باله داشته باشید. 

هر گونه حرکت در فاصله ۵۰ متری باید قابل دیدن باشد. بنابراین برخی بادنماها ممکن است بزرگ تر از بقیه باشند ( توسط تیرانداز سفارش یا تهیه شود). بدین ترتیب بادنماهایی که در فاصله ی دورتر قرار دارند، بزرگ تر می شود تا به چشم تیرانداز در محل میز، اندازه ی همه ی آنها یکسان و یک اندازه به نظر برسند.

 

بادسنج (Wind Indicators)

این ابزار بادخوانی که در انواع مختلفی ساخته می شوند، می تواند بسیار مفید و کمک کننده باشند. برخی از این محصولات به صورت جداگانه و به تنهایی ساخته می شوند. برخی دیگر را می توان به همراه یک بادنما و روی یک پایه برای استفاده بهتر از هردو ، سوار کرد.برخی تیراندازان، درج اعداد (شماره گذاری) را روی بادسنج ها ترجیح می دهند، در حالیکه برخی زوایا یا تنها علامت های خاص را ترجیح می دهند. هر علامت یا عدد می تواند نشان دهنده ی سرعتی خاص از باد باشد که در دیاگرام ، حلقه ی خاصی برای هدف گیری در آن مشخص شده است . یا اینکه می تواند نشان دهنده ی هر چیزی باشد که معنی خاصی برای تیرانداز داشته باشد.

نکته ی دیگر در خصوص بادسنج ها این است که رنگ پس زمینه ی صفحه ی بادسنج ها باید خنثی یا سیاه و سفید باشد. علامت ها یا اعداد هم با رنگ های کاملاً مشخص و قابل دیدن باشند. استفاده از رنگ های روشن می تواند موجب سردرگمی تیرانداز، خصوصاً در شرایطی گردد که شلیک های پی در پی و سریع مورد نیاز است.بادسنج ها ابزار بسیار کاربردی هستند، بخصوص در ترکیب با بادنماهای استاندارد و روی یک پایه. چیدمان بادسنج ها در کنار چیدمان بادنماها در میدان تیراندازی مهم است و باید به قابلیت رؤیت بودن آنها توجه کنید.

پرچم های بادنما و بادسنج های بزرگ ممکن است تا فاصله‌ی ۵۰ متری مورد نیاز باشند، بنابراین باید قابلیت دید خوبی داشته باشند. بهترین فاصله برای استفاده از بادنماهایی با اندازه کوچک و متوسط حداکثر ۳۵ یا ۴۰ متر است. در مقاله ی کاربرد بادسنج ها در بنچ رست، می توانید با این ابزار بیشتر آشنا شوید. 

پایه ی بادنما و اهمیت آن در چیدمان بادنما

پایه های نت ( موسیقی) یکی از بهترین پایه هایی است که می توانید برای برای بادنما انتخاب کنید. این پایه ها قابل تهیه با قیمتی ارزان در بازار هستند. البته نیاز به یک آداپتور برای نگه داشتن بادنما نیز خواهید داشت. درهر حال، پایه های عکاسی یا میکروفون نیز برای قرار دادن بادنماها در میدان تیراندازی کاربرد دارند. همچنین برخی بادنماها مانند BRT ، پایه هایی تلسکوپی کاربردی دارند که فضای کمتری گرفته و قابلیت تنظیم ارتفاع با توجه به نوع زمین محل تیراندازی دارند. 

با توجه به اینکه قرار است در چه محلی تیراندازی کنید ( میدان تیراندازی مسابقات یا تمرین) ، پایه مناسبی همراه داشته باشید. چیدمان بادنما به صورت صحیح نیازمند قرارگیری تراز و البته محکم و استوار است. داشتن پایه مناسب برای این منظور از ضروریات است . بهترین چیدمان بادنماها به صورتی است که کاملاً واضح و در امتداد یک خط زاویه دار باشند. به طوریکه بتوانید سرعت و جهت باد، در هر نقطه از فاصله ی میز تا هدف را ببینید.

ممکن است مجبور به استفاده از بادنماهای دیگر تیراندازان باشید، اما داشتن یک ست از بادنماها، به نحوی که بتوانید تمام حرکات باد تا محل هدف را بخوبی ببنید، از ضروریات می باشد.هر شخص ممکن است تکنیک منحصر به خود را داشته باشد. برخی از بادنمای رایج استفاده می کنند. برخی نیز ممکن است از طرح های متفاوت دیگری که نشان دهنده ی حرکات مد نظر آنهاست، استفاده کنند.


گردآوری و ویرایش : صادق قرنجیکی ، دکتر امین کر 

پرچم های بادنما – دیاگرام های بادخوانی

آخرین موضوعی که در مقاله ی پرچم های بادنما-مفاهیم پایه بررسی کردیم، مرتبط با نحوه قرارگیری و موقعیت اجزای بادنما در باد و مفهوم آنها بود که ارزش مرور مجدد را دارند. البته به عنوان یادآوری، مختصری از این بحث فرّار که خلاصه ای از تمام آنها را در دیاگرام های بادخوانی این نوشتار می بینید ( ای کاش کل بحث بادخوانی محدود به همین دیاگرام ها بود!).

با توجه به اینکه دیاگرام های بادخوانی از پرطرفدارترین عناوین تیراندازی هستند، ادامه ی این مبحث را به صورت توضیح بر روی این دیاگرام ها در پیش خواهیم گرفت. {مقالات بعدی پرچم های بادنما و بادخوانی را در بخش مقالات وبسایت دنبال نمایید} محتوای حاضر حاصل تحقیقات صورت گرفته ای{توسط نویسنده مقاله} است که در قالب تیراندازی بنچ رست ریم فایر و بادی گنجانده شده است. البته بسیاری منابع معتبر دیگر در خصوص بادخوانی و استفاده از بادنما وجود دارد که ارزش بررسی کردن را دارند. {توصیه می شود مطالعه و بررسی در خصوص بادخوانی را تنها محدود به این مقالات نکنید و از منابع دیگر نیز استفاده کنید}

 

 

استفاده از پرچم های بادنما

 

برای استفاده صحیح از بادنماها می بایست به مسائل زیر توجه کافی داشته باشید :

  • پروانه ( ملخ) بادنما که شاخصی از سرعت باد، چه در باد تند و چه در باد ملایم می باشند.
  • روبان ها که نمایانگر جهت و سرعت باد هستند ( به دیاگرام های نمایش داده شده تعیین سرعت باد با توجه به طرز قرارگیری روبان ها در مقاله قبلی رجوع نمایید).
  • باله ها که شاخصی از جهت باد هستند و گاهی واضح تر از روبان ها جهت باد را نشان می دهند.
  • اثر مگنوس نیز باید در بادخوانی مورد توجه قرار گیرد ( انحراف عمودی علاوه بر انحراف افقی در اثر باد).

در اینجا بیشتر به باله و روبان پرداخته شده، اما پروانه ( ملخ ) بادنما، بخصوص در بادهای ملایم، شاخص خوبی برای نشان دادن جابجایی هوا می باشد.


دیاگرام های بادخوانی در باد مخالف و مؤافق

در دیاگرام زیر، تاثیر باد موافق و مخالف بر محل اصابت گلوله نشان داده شده است. شدت این تأثیر نیز به میزان سرعت باد بستگی دارد.


دیاگرام های بادخوانی در زوایای مختلف

سری سوم از دیاگرام های بادخوانی را که نشان دهنده ی محل های اصابت مختلف (POI) ، با چرخش بادنما که البته آن هم به سرعت باد ( توسط روبان ها و ملخ مشخص می شود) بستگی دارد را شروع می کنیم. در این جا تأثیر باد با سرعت ۴ تا ۷ مایل بر ساعت در مقیاس بیفورت ( از زوایای مختلف) را بررسی می کنیم.

 


دیاگرام های بادخوانی WRABF

در این چارت به صورت کلی و یکجا، دیاگرام های قبلی آورده شده است. با کلیک بر روی عکس می توانید این کارت را با فرمت PDF دانلود نمایید. 

WRABF Wind Reading Chart

در ویدئوی زیر چگونگی تاثیر باد بر روی گلوله در زوایای مختلف به نمایش درآمده است :



ترجمه و ویرایش : صادق قرنجیکی ، دکتر امین کر 

پرچم های بادنما – مفاهیم پایه بادخوانی

رقابت های تیراندازی بنچ رست در فضای باز (Outdoor) برگزار می شود. عوامل و متغیرهای زیادی بر روی دقت پرتابه ( گلوله یا ساچمه) تاثیر می گذارند. باد و تاثیر آن بر روی مسیر پرتابه یکی از مهم ترین متغیرهاست. تیرانداز بنچ رست باید توانایی تفسیر و تحلیل درست از جهت و شدت وزش باد داشته باشد. بادخوانی (Wind Reading) مهارتی است که بوسیله آن تیرانداز جهت و شدت وزش باد و تاثیر آن بر روی پرتابه را تفسیر و در زمان مناسب شلیک می کند. برای پیشرفت در مهارت بادخوانی نیاز به استفاده از پرچم های بادنما داریم. در این مقاله با پرچم های بادنما و مفاهیم پایه بادخوانی آشنا می شویم.

تیراندازی در باد

تیراندازی بنچ رست ریم فایر و بادی، دشواری های خاص خود را دارد. زمانیکه فاکتور “باد” و تمام احتمالات مرتبط با آن به معادله افزوده می شود، قضیه پیچیده تر هم می گردد! صرف نظر از محل یا کشوری که در آن فعالیت می کنید، باد همیشه و همه جا وجود خواهد داشت. در یک رقابت تیراندازی برای کمک به تیرانداز در رویارویی با باد، انواع و اقسام ابزار مانند پرچم های بادنما، روبان و … برای نشان دادن جهت و شدت وزش باد استفاده می گردد.

در تیراندازی بنچ رست ریم فایر و بادی با مسافت های ۲۵ تا ۵۰ متر سر و کار داریم و فاکتورهای دیگری نیز وجود دارند که می توانند مشکل ساز باشند.

توجه به این نکته داشته باشید که در سلاح کالیبر .۲۲ ریم فایر ، انحراف ناشی از باد مرمی با “میزان تأخیر ایجاد شده” در زمان پرواز گلوله به دلیل مقاومت هوا مرتبط است، نه صرفا با زمان پرواز گلوله. مرمی های مهمات پرسرعت ریم فایر که با سرعتی حول و حوش سرعت صوت حرکت می کنند، مقدار زیادی از مقاومت هوا را متحمل می شوند. بنابراین پتانسیل انحراف ناشی از باد در سرعت های بالا بیشتر از مهمات با سرعت های پایین تر است. علت این امر افزایش فزاینده ی مقاومت هوا در محدوده ای است که سرعت مرمی به سرعت صوت نزدیک می شود. توضیحات بیشتر در این رابطه را می توان در NRA fact book یافت.

سعی ما بر این است تا شما را در طی چند مقاله با مفاهیم پایه بادخوانی، آشنایی با پرچم های بادنما و نصب و چیدمان بادنما آشنا کنیم.

اهمیت پرچم های بادنما

زمانیکه تیراندازی، تازه وارد عرصه ی این ورزش می گردد، طبیعتاً به دنبال خرید بهترین تفنگ و دوربینی است که توان خرید آن را دارد. مرحله ی بعد معمولاً تهیه ی یک رست و ریربگ با کیفیت است. در حالیکه پرچم های بادنما به همان اندازه حائز اهمیت هستند. علیرغم این موضوع، بسیاری از تیراندازان اهمیت زیادی برای تهیه ی یک ست مناسب پرچم های بادنما قائل نیستند.

افراد بسیار کمی توان ساخت سلاح خود را دارند، اما پرچم بادنما موضوع دیگری است و هر کسی با حداقل ابزار و مهارت، می تواند یک ست ساده از پرچم های بادنما بسازد. تیراندازی که بخواهد پیشرفت کند، باید به موضوع تهیه ی این پرچم ها برای خود با جدیت بنگرد. چرا که تمرین بدون بادنما، هدر دادن مهمات و زمان است.

پرچم های بادنما از این جهت برای هر تیرانداز حائز اهمیت است که با استفاده از آنها بتواند میزان انحرافی که باد در نقطه ی اصابت مرمی (ساچمه) ایجاد می کند، تعیین کند. این موضوع نیز به جهت و سرعت باد بستگی دارد. هر شیءی بین تیرانداز و هدف که به نحوی نشان دهنده ی سرعت و جهت انرژی باد باشد، می تواند درک بهتری از شرایط کلی حاکم بر میدان برای تیرانداز فراهم کرده و شانس یک اصابت دقیق به نقطه ی هدف را افزایش دهد.

حداقل تعداد پرچم های بادنما در ۲۵ یا ۵۰ متر سه عدد می باشد که می بایست به صورت یکنواختی بین میز و هدف نصب شوند. هر چند که برای ۵۰ متر استفاده از پنج بادنما بهتر خواهد بود.

اصل برنولی

قبل از پرداختن به بحث پرچم های بادنما، می بایست درکی کلی از اصول علمی و قواعد فیزیکی مرتبط داشته باشید. پدیده برنولی ( به عبارتی اصل برنولی) موضوعی است که همیشه در تیراندازی بنچ رست ریم فایر و بادی، به عنوان پدیده ای مؤثر بر گلوله (ساچمه)، بسته به سرعت و جهت باد، مورد بحث بوده است. هر چند این اصل به تنهایی پاسخگوی سئوالات نیست. چرا که چرخش پرتابه ( مرمی یا ساچمه) و اثر آن وارد معادله نمی شود.

اما زمانی که “اثر مگنوس” که فرمی خاص از اصل برنولی است ( چرخش پرتابه نیز وارد معادله می شود)، در نظر گرفته شود، می توان تاثیر آن را بسته به سرعت جهت باد بر یک گلوله یا ساچمه ی در حال چرخش، تعیین کرد. توجه داشته باشید که تمام توضیحات مذکور ، مرتبط با لوله هایی است که خان راستگرد دارند.

برای مطالعه بیشتر مطالب مرتبط در لینک های زیر را مطالعه نمایید :

https://en.wikipedia.org/wiki/Magnus_effect

[۱] Right hand twist


استفاده از پرچم های بادنما

از بسیاری جهات استفاده از پرچم بادنما برای خواندن باد، می تواند کاری دشوار باشد و از برخی جهات هم اینطور نیست! چرا که “تجربه” نقش بزرگی در این موضوع دارد، بخصوص زمانیکه شرایط میدان مطابق میل تیرانداز نباشد! بنابراین نگاشتن در این خصوص، به صورت جامع و کامل ( جدای از اصول پایه) کاری دشوار است. هر میدان تیراندازی در هر روز می تواند شرایط خاص خود را داشته باشد.

زمانیکه با جبران انحراف باد سر و کار داریم، می بایست شیوه “Aiming Off” – همان پیشگیری را مد نظر قرار دهیم ( به جای کلیک دادن به طبلک سمت windage دوربین).

  • چرا که در بنچ رست ریم فایر و بادی با مسافت های نسبتا کوتاهی سر و کار داریم.
  • همچنین رقابت های بنچ رست ریم فایر و بادی، دارای محدودیت زمانی –۲۰ دقیقه- بوده و بنابراین “زمان” از پایه های اساسی در بنچ رست می باشد.
  • دلیل دیگر این است که شرایط باد می تواند در هر ثانیه تغییر کند.

در تمامی اصول مذکور ، فرض بر این است که تفنگ شما به خوبی تیون و بهینه شده است و در شرایط بدون باد و کالم صفر گردیده است. همچنین مهمات مورد استفاده دقیق و یکسان بوده و شرایط میدان تیراندازی هم به نحوی باشد که امکان یک بادخوانی دقیق را به تیرانداز بدهد ( همانطور که گفتیم هر میدان تیراندازی می تواند شرایط متفاوت و مخصوص به خود داشته باشد).

در اینجا از طرح رایج پرچم های بادنما استفاده می‌کنیم که در آن دو طرف باله‌ی پرچم رنگ شده‌اند، به طوری که سمت سبز رنگ باله مخصوص وزش باد از راست به چپ (ساعت ۳) و سمت نارنجی رنگ باله ، مخصوص وزش باد از چپ به راست (ساعت ۹ ) است. (تصویر شماره ۲ ) این الگو بهترین نمونه‌ طراحی شده با استفاده از مقیاس «بوفورت» و یک استاندارد در بنچ رست است (در این نوشتار و نوشتارهای بعدی از این مقیاس استفاده شده است). 

برای مطالعه بیشتر در خصوص مقیاس بوفورت می توانید به اینجا مراجعه کنید. همینطور از نمودار زیر نیز استفاده نمایید.

اجزای اصلی پرچم بادنما

در تیراندازی بنچ رست از پرچم های بادنما در مدل های مختلفی استفاده می شوند. در شکل زیر بخش های اصلی یک پرچم بادنما که به صورت مشترک در بیشتر مدل های معمول استفاده شده و در بادخوانی موثر هستند مشخص شده است. عموما پرچم های بادنما از چهار جزء اصلی بدنه و حامل ، پروانه (ملخ) ، باله و دنباله روبانی تشکیل می شود . این اجزا بر روی یک پایه یا سه پایه های موزیک یا مخصوص به خود سوار شده و در میدان تیراندازی نصب می شوند.

برای استفاده صحیح از پرچم های بادنما باید به مسائل زیر توجه کافی داشته باشید :

  • پروانه ی (ملخ) بادنما که شاخصی از سرعت باد، چه در باد تند و چه باد ملایم می باشد.
  • روبان ها که نمایانگر جهت و سرعت باد هستند. ( به دیاگرام های نمایش داده شده برای تعیین سرعت باد با توجه به طرز قرارگیری روبان ها رجوع کنید)
  • باله ها که شاخصی از جهت باد هستند، گاهی واضح تر از روبان ها جهت باد را نشان می دهند.
  • اثر ماگنوس نیز باید در بادخوانی مورد توجه باشد/ لحاظ گردد. ( انحراف عمودی علاوه بر انحراف افقی در اثر باد)

در اینجا بیشتر به باله و روبان پرداخته شده، اما پروانه ی (ملخ) بادنما بخصوص در باد های ملایم، شاخص خوبی برای نشان دادن جابجایی هوا می باشد.


دیاگرام های تأثیر باد بر روی محل برخورد پرتابه


دیاگرام های زیر نشان دهنده ی سرعت باد، با در نظر گرفتن جهت آن هستند. بنابراین باله و روبان مد نظر بوده است. روبان، نشان دهنده ی سرعت باد و باله، نشان دهنده ی جهت باد برای باد کامل {باد بدون زاویه} ساعت ۳ و ۹ با سرعت های مختلف می باشد.

نکاتی در خصوص مهمات ریم فایر

با توجه به اینکه اغلب مهمات تیراندازی تارگت، “ساب سونیک” می باشند، نکات زیر در خصوص این مهمات که بر گرفته از کتاب NRA fact book هستند را مد نظر داشته باشید :

 دانستن این مسئله که تقریباً، تمامی تیراندازان رقابت های تارگت کالیبرهای کوچک، مهمات با سرعت استاندارد را به جای انواع مهمات پرسرعت موجود ترجیح می دهند، ممکن است برای افرادی که با این رقابتها آشنا نیستند، عجیب باشد. علت این موضوع “مقاومت بیشتر مهمات با سرعت پایین در برابر انحراف باد” می باشد.

Rimfire ammunition for all .22 lr disciplines - Lapua

انحراف باد 

علیرغم چیزی که ممکن است در وهله اول به نظر برسد، انحراف باد تابعی از زمان پرواز گلوله یا ساچمه نیست. بلکه تابعی از زمان تأخیر ایجاد شده در پرواز (نسبت به حالت فرضی پرواز در خلاء) به دلیل مقاومت هوا می باشد. یک گلوله کالیبر ۲۲٫ LR با سرعت استاندارد ۱۱۴۵ fps در زمانی معادل ۰٫۲۸۷ ثانیه به مسافت ۱۰۰ یارد می رسد. در حالیکه در شرایط خلاء تنها در ۰٫۲۶۲ ثانیه این مسافت را می پیماید. عدد دوم (۰٫۲۶۲) به سادگی با تقسیم ۳۰۰ فوت ( معادل ۱۰۰ یارد) بر سرعت دهانه (۱۱۴۵ fps) که پرواز فرضی در خلاء در تمام مسیر ثابت می ماند، بدست می آید. 

بنابراین زمان تاخیر حاصل از مقاومت هوا برای مهمات با سرعت استاندارد، ۰٫۰۲۵ ثانیه می باشد. مهمات پرسرعت با سرعت دهانه ی ۱۳۳۵ fps که در زمانی معادل ۰٫۲۵۹ ثانیه به ۱۰۰ یارد می رسند، تنها زمان ۰٫۲۲۵ ثانیه مسافت مشابه را در خلاء طی می کند. این یعنی زمان تأخیری معادل ۰٫۰۳۵ ثانیه و به عبارتی ۳۷% بیشتر از مهمات با سرعت استاندارد.

این نتیجه ی جالب توجه، حاصل نرخ فزاینده مقاومت باد در حوالی سرعت صوت می باشد. مهمات ۲۲٫ LR تنها کارتریج های رایجی هستند که در این بازه از سرعت طی مسیر می کنند. همچنین تنها کارتریجی هستند که انحراف باد آن با افزایش سرعت، بیشتر می شود. 

با اینکه به طور کلی، افزایش سرعت موجب افزایش مقاومت هوا می شود، نرخ این افزایش در مهمات سوپرسونیک، شیب کمتری دارد. مرمی های مهمات سنتر فایر به صورت کلی و بر خلاف ریم فایر، حساسیت کمتری به باد با افزایش سرعت دارند.

برگرفته از کتاب NRA fact book


فاکتورهای زیادی در بادخوانی وجود دارند که باید در نظر گرفته شوند. همانند هر مهارت دیگری، آموختن تیراندازی در باد متکی بر یادداشت برداری از جلسات تیراندازی، مرور نتایج، آزمون و خطا و در کل کسب تجربه می باشد و هیچ راه حل آسانی ندارد! پایه و اساس آن هم تیراندازی در میدان است. پرچم های بادنما را در میدان نصب و تمرین هایتان را همین امروز شروع کنید!

 اگر باد در تمام طول مسیر تا هدف، مداوم و یکنواخت باشد، عکس های فوق صادق خواهد بود. برای باد از جهت های ساعت ۱۱ ، ۱ ، ۴ و ۷ نیز به اندازه نصف مقادیر بالا صدق می کند.


ترجمه و ویرایش : صادق قرنجیکی – دکتر امین کر